Τριχόπτωση: Δερματολόγος ή Ενδοκρινολόγος;

Βλέπετε περισσότερες τρίχες στο μπάνιο, η χωρίστρα σας έχει ανοίξει ή η γραμμή των μαλλιών αρχίζει να υποχωρεί.

Σε ποιον γιατρό πρέπει να απευθυνθείτε;

Στις περισσότερες περιπτώσεις, η πρώτη αξιολόγηση της τριχόπτωσης γίνεται από δερματολόγο.

Ο λόγος είναι απλός: ο δερματολόγος είναι ο ειδικός που εξετάζει το δέρμα, το τριχωτό και τα τριχοθυλάκια και μπορεί να διαφοροποιήσει τις πολλές διαφορετικές μορφές τριχόπτωσης.

Ο ενδοκρινολόγος όμως μπορεί να γίνει πολύ σημαντικός όταν υπάρχουν ενδείξεις ότι πίσω από την απώλεια των μαλλιών κρύβεται θυρεοειδική, ορμονική ή άλλη ενδοκρινολογική διαταραχή.

Δεν είναι λοιπόν «δερματολόγος ή ενδοκρινολόγος» σαν να πρέπει πάντα να επιλέξετε μόνο έναν.

Σε αρκετές περιπτώσεις η σωστή πορεία είναι:

δερματολογική διάγνωση → στοχευμένες εξετάσεις → ενδοκρινολογική αξιολόγηση εφόσον υπάρχουν ενδείξεις.

Γιατί συνήθως ξεκινάμε από τον δερματολόγο;

Η τριχόπτωση δεν είναι μία νόσος.

Το ίδιο σύμπτωμα — «πέφτουν τα μαλλιά μου» — μπορεί να οφείλεται σε τελείως διαφορετικές καταστάσεις.

Για παράδειγμα:

• ανδρογενετική αλωπεκία,
• τελογενή τριχόπτωση,
• γυροειδή αλωπεκία,
• ουλωτική αλωπεκία,
• φλεγμονώδεις παθήσεις του τριχωτού,
• έλλειψη σιδήρου,
• θυρεοειδική διαταραχή,
• φάρμακα,
• έντονο στρες,
• μεγάλη απώλεια βάρους,
• λοχεία,
• ορμονικές διαταραχές.

Η American Academy of Dermatology χαρακτηρίζει τους δερματολόγους ως τους ειδικούς στη διάγνωση και αντιμετώπιση των παθήσεων των μαλλιών και τονίζει ότι η αναγνώριση της πραγματικής αιτίας καθορίζει τη θεραπεία.

Άρα πριν ζητήσουμε «ορμονικές εξετάσεις για τα μαλλιά», πρέπει πρώτα να ξέρουμε τι είδους τριχόπτωση εξετάζουμε.

Τι μπορεί να δει ο δερματολόγος που δεν φαίνεται σε μια εξέταση αίματος;

Πολλά.

Η εξέταση του τριχωτού μπορεί να δείξει:

• το πρότυπο της αραίωσης,
• αν υπάρχει μινιατουροποίηση των τριχών,
• ερυθρότητα,
• απολέπιση,
• ουλές,
• απώλεια των ανοιγμάτων των θυλάκων,
• σπασμένες τρίχες,
• φλεγμονή,
• ή χαρακτηριστικά συγκεκριμένων μορφών αλωπεκίας.

Με την τριχοσκόπηση μπορεί να γίνει ακόμη πιο λεπτομερής αξιολόγηση.

Για παράδειγμα, μια τυπική ανδρογενετική αλωπεκία μπορεί πολλές φορές να διαγνωστεί κλινικά χωρίς να χρειάζεται τεράστιο πακέτο αιματολογικών ή ορμονικών εξετάσεων.

Από την άλλη πλευρά, μία διάχυτη απώλεια μαλλιών μπορεί να οδηγήσει σε διαφορετική διερεύνηση.

Πότε μπαίνει ο ενδοκρινολόγος στην εικόνα;

Ο ενδοκρινολόγος είναι ιδιαίτερα χρήσιμος όταν η τριχόπτωση συνοδεύεται από στοιχεία που δημιουργούν υποψία ενδοκρινολογικής διαταραχής.

Τα μαλλιά μπορούν να επηρεαστούν από διαταραχές του θυρεοειδούς και από συγκεκριμένες καταστάσεις που επηρεάζουν τα ανδρογόνα και άλλες ορμόνες. Η θυρεοειδική νόσος, για παράδειγμα, αναγνωρίζεται ως πιθανή αιτία διάχυτης αραίωσης.

Το σημαντικό όμως είναι ότι:

η τριχόπτωση από μόνη της δεν σημαίνει αυτομάτως ορμονικό πρόβλημα.

Τριχόπτωση και θυρεοειδής

Τόσο ο υποθυρεοειδισμός όσο και ο υπερθυρεοειδισμός μπορούν να συνδεθούν με μεταβολές στον κύκλο της τρίχας και διάχυτη αραίωση.

Η υποψία γίνεται ισχυρότερη εάν μαζί με την τριχόπτωση υπάρχουν συμπτώματα όπως:

• ανεξήγητη κόπωση,
• μεταβολές βάρους,
• δυσανεξία στο κρύο ή στη ζέστη,
• αλλαγές στους καρδιακούς παλμούς,
• μεταβολές στο έντερο,
• ξηρό δέρμα,
• διαταραχές περιόδου,
• ιστορικό θυρεοειδοπάθειας.

Σε μια τέτοια περίπτωση ο δερματολόγος μπορεί να συστήσει έλεγχο θυρεοειδικής λειτουργίας και, ανάλογα με τα αποτελέσματα και το ιστορικό, να χρειαστεί ενδοκρινολογική εκτίμηση.

Κάθε άνθρωπος με τριχόπτωση πρέπει να κάνει εξετάσεις θυρεοειδούς;

Όχι απαραίτητα.

Αυτό είναι ένα σημείο όπου θέλουμε να αποφύγουμε την υπερδιάγνωση.

Δεν χρειάζεται κάθε άνθρωπος με υποχώρηση hairline ή κλασική ανδρογενετική αλωπεκία να κάνει δεκάδες εργαστηριακές εξετάσεις χωρίς συγκεκριμένη ένδειξη.

Νεότερα δεδομένα μάλιστα αμφισβητούν την αξία του πολύ ευρέος, μη στοχευμένου laboratory screening σε ασθενείς χωρίς σχετικά συμπτώματα.

Οι εξετάσεις επιλέγονται με βάση:

ιστορικό + κλινική εικόνα + τύπο τριχόπτωσης + συμπτώματα.

Πότε μια γυναίκα με τριχόπτωση μπορεί να χρειαστεί ορμονικό έλεγχο;

Εδώ υπάρχουν μερικά αρκετά χαρακτηριστικά σημάδια.

Σε γυναίκα με αραίωση, η ανάγκη ορμονικού ή ενδοκρινολογικού ελέγχου γίνεται περισσότερο πιθανή όταν συνυπάρχουν:

• ακανόνιστη περίοδος,
• έντονη ακμή,
• αυξημένη τριχοφυΐα στο πρόσωπο ή στο σώμα,
• δυσκολία στη διαχείριση βάρους,
• προβλήματα ωορρηξίας ή γονιμότητας,
• γρήγορη εμφάνιση έντονης αραίωσης,
• άλλα στοιχεία υπερανδρογονισμού.

Σε τέτοιες περιπτώσεις μπορεί να διερευνηθούν καταστάσεις όπως το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών (PCOS) ή άλλες, σπανιότερες αιτίες περίσσειας ανδρογόνων. Οι σύγχρονες κατευθυντήριες οδηγίες για androgen excess επίσης συνδέουν την αξιολόγηση με το συνολικό κλινικό προφίλ και όχι απλώς με την παρουσία τριχόπτωσης.

Αν έχω μόνο γυναικεία αραίωση, χρειάζομαι ενδοκρινολόγο;

Όχι υποχρεωτικά.

Αυτό είναι πολύ σημαντικό.

Η female pattern hair loss είναι συχνή και οι περισσότερες γυναίκες δεν έχουν απαραίτητα παθολογικά αυξημένα ανδρογόνα.

Η παρουσία γυναικείας αραίωσης από μόνη της — χωρίς υπερτρίχωση, σημαντικές διαταραχές περιόδου ή άλλα στοιχεία — δεν αποτελεί ιδιαίτερα ισχυρό δείκτη υπερανδρογονισμού.

Άρα δεν χρειάζεται να δημιουργείται η εντύπωση:

«πέφτουν τα μαλλιά μου → έχω ορμονικό πρόβλημα».

Η γυναικεία τριχόπτωση έχει πολλές πιθανές αιτίες.

Και στους άνδρες;

Στους άνδρες, η συνηθέστερη μορφή προοδευτικής αραίωσης είναι η ανδρογενετική αλωπεκία.

Όταν υπάρχει το κλασικό πρότυπο:

• υποχώρηση hairline,
• αραίωση στους κροτάφους,
• αραίωση στο vertex,
• θετικό οικογενειακό ιστορικό,

η ανάγκη ενδοκρινολογικής διερεύνησης δεν είναι συνήθως το πρώτο βήμα.

Η διάγνωση γίνεται κατά κανόνα από δερματολόγο.

Αν όμως η απώλεια είναι ξαφνική, διάχυτη ή συνοδεύεται από άλλα συστηματικά συμπτώματα, τότε αλλάζει το diagnostic pathway.

Πότε δεν μοιάζει με «απλή κληρονομική τριχόπτωση»;

Ορισμένες αλλαγές πρέπει να μας κάνουν να σταματήσουμε πριν αρχίσουμε μόνοι μας μινοξιδίλη ή άλλα προϊόντα.

Για παράδειγμα:

Ξαφνική μαζική πτώση μαλλιών.

Μπορεί να σχετίζεται με τελογενή τριχόπτωση, ιδιαίτερα μετά από νόσηση, πυρετό, σοβαρό stress, μεγάλη δίαιτα ή άλλη σωματική καταπόνηση.

Ομοιόμορφη αραίωση σε όλο το κεφάλι.

Χρειάζεται διαφοροδιάγνωση από τη διάχυτη αλωπεκία και διερεύνηση πιθανών εκλυτικών παραγόντων.

Κυκλικά, καλά περιγεγραμμένα κενά.

Μπορεί να πρόκειται για γυροειδή αλωπεκία.

Πόνος, κάψιμο, έντονη φαγούρα ή ουλές.

Χρειάζεται άμεση δερματολογική αξιολόγηση για φλεγμονώδεις ή ουλωτικές μορφές.

Δερματολόγος ή ενδοκρινολόγος; Ένας πρακτικός οδηγός

Ξεκινήστε από δερματολόγο όταν:

• δεν γνωρίζετε την αιτία της τριχόπτωσης,
• υπάρχει αλλαγή στο hairline,
• υπάρχει αραίωση στο vertex,
• η χωρίστρα μεγαλώνει,
• υπάρχουν κυκλικά κενά,
• υπάρχει φαγούρα, κοκκινίλα, λέπια ή κρούστες,
• η τριχόπτωση είναι ξαφνική ή έντονη,
• θέλετε να ξεκινήσετε θεραπεία,
• σκέφτεστε μεταμόσχευση μαλλιών.

Μπορεί να χρειαστεί ενδοκρινολόγος όταν:

• υπάρχει γνωστή ή πιθανή θυρεοειδοπάθεια,
• υπάρχουν σημαντικές ορμονικές διαταραχές,
• σε γυναίκα συνυπάρχουν ακανόνιστη περίοδος, υπερτρίχωση ή έντονη ακμή,
• υπάρχει υποψία PCOS ή άλλης διαταραχής ανδρογόνων,
• οι εξετάσεις δείξουν ενδοκρινολογικό πρόβλημα,
• υπάρχουν άλλα συστηματικά συμπτώματα που δεν εξηγούνται από δερματολογική πάθηση.

Σε πολλές περιπτώσεις οι δύο ειδικότητες συνεργάζονται αντί να ανταγωνίζονται.

Πρέπει να πάω πρώτα σε παθολόγο;

Μπορεί να είναι χρήσιμος, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν γενικά συμπτώματα ή άλλες γνωστές παθήσεις.

Ωστόσο, όταν το βασικό πρόβλημα είναι η απώλεια μαλλιών, η απευθείας δερματολογική αξιολόγηση συνήθως επιταχύνει τη διαφοροδιάγνωση των διαφορετικών μορφών αλωπεκίας.

Ο παθολόγος ή ο γενικός γιατρός μπορεί επίσης να εντοπίσει συστηματικά προβλήματα και να παραπέμψει στον κατάλληλο ειδικό.

Πρέπει να πάω σε γυναικολόγο αν υποψιάζομαι PCOS;

Σε πιθανό σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών μπορεί να συμμετέχουν περισσότεροι από ένας ειδικοί:

• γυναικολόγος,
• ενδοκρινολόγος,
• δερματολόγος.

Η επιλογή εξαρτάται από τα συμπτώματα και το ιστορικό.

Ο δερματολόγος αξιολογεί την ίδια την τριχόπτωση και πιθανές δερματολογικές εκδηλώσεις.

Ο γυναικολόγος και ο ενδοκρινολόγος μπορούν να διερευνήσουν το ορμονικό και αναπαραγωγικό κομμάτι.

Ποιες εξετάσεις μπορεί να χρειαστούν;

Δεν υπάρχει ένα πακέτο εξετάσεων που πρέπει να κάνει κάθε ασθενής.

Ανάλογα με την εικόνα μπορεί να εξεταστούν παράμετροι όπως:

• γενική αίματος,
• σίδηρος και αποθήκες σιδήρου,
• θυρεοειδική λειτουργία,
• επιλεγμένες βιταμίνες ή ιχνοστοιχεία όταν υπάρχει ένδειξη,
• ορμονικός έλεγχος όταν υπάρχουν στοιχεία υπερανδρογονισμού ή άλλης ενδοκρινολογικής διαταραχής.

Η επιλογή πρέπει να είναι στοχευμένη, όχι «όσο περισσότερες εξετάσεις τόσο καλύτερα».

Για αυτό έχουμε ξεχωριστό οδηγό: Τι Εξετάσεις Πρέπει να Κάνω για Τριχόπτωση;.

Τι γίνεται αν όλες οι εξετάσεις είναι φυσιολογικές;

Αυτό δεν σημαίνει ότι «δεν έχετε τίποτα».

Πολλές από τις συχνότερες μορφές τριχόπτωσης δεν προκαλούνται από μια ανωμαλία που θα εμφανιστεί σε μια γενική αιματολογική εξέταση.

Η ανδρογενετική αλωπεκία, για παράδειγμα, αφορά σε μεγάλο βαθμό τη γενετικά καθορισμένη ευαισθησία των θυλάκων και όχι υποχρεωτικά «υψηλές ορμόνες» στο αίμα.

Άρα:

φυσιολογικές εξετάσεις ≠ απουσία πραγματικής τριχόπτωσης.

Η κλινική διάγνωση εξακολουθεί να έχει καθοριστική σημασία.

Να ξεκινήσω μινοξιδίλη πριν πάω στον γιατρό;

Η μινοξιδίλη αποτελεί καθιερωμένη θεραπεία για συγκεκριμένες μορφές τριχόπτωσης.

Όμως το ότι ένα προϊόν είναι διαθέσιμο δεν σημαίνει ότι κάθε αραίωση πρέπει να αντιμετωπίζεται με τον ίδιο τρόπο.

Εάν υπάρχει:

• ξαφνική τριχόπτωση,
• φλεγμονή,
• ουλές,
• έντονος πόνος ή κνησμός,
• ή άγνωστη αιτία,

είναι προτιμότερο να προηγείται διάγνωση.

Και η φιναστερίδη;

Η φιναστερίδη αφορά κυρίως την ανδρογενετική αλωπεκία σε κατάλληλους ασθενείς και δεν αποτελεί γενική θεραπεία για κάθε μορφή τριχόπτωσης.

Για αυτό δεν έχει νόημα να ξεκινά ένας ασθενής θεραπεία μόνο επειδή:

«έχει τριχόπτωση και το διάβασε στο internet».

Πρώτα καθορίζουμε το diagnosis.

Μετά επιλέγεται η θεραπεία.

Πότε πρέπει να κινηθείτε πιο γρήγορα;

Μην αφήνετε την αξιολόγηση για μήνες όταν υπάρχει:

• πολύ γρήγορη απώλεια,
• εμφανής φλεγμονή,
• πόνος ή κάψιμο στο τριχωτό,
• ουλοποίηση,
• απώλεια φρυδιών μαζί με μαλλιά,
• ξαφνικά πολλαπλά κενά,
• σημαντικά γενικά συμπτώματα,
• ή εμφανείς ενδείξεις ορμονικής διαταραχής.

Ορισμένες μορφές τριχόπτωσης είναι αναστρέψιμες όταν αντιμετωπιστεί η αιτία.

Άλλες μπορούν να προκαλέσουν μόνιμη απώλεια αν καθυστερήσει η σωστή θεραπεία.

Η σωστή σειρά έχει μεγαλύτερη αξία από το να διαλέξετε μόνοι σας ειδικό

Αν δεν γνωρίζετε γιατί πέφτουν τα μαλλιά σας, η πιο πρακτική αφετηρία είναι δερματολογική αξιολόγηση.

Από εκεί και πέρα μπορεί να χρειαστούν:

κλινική εξέταση → τριχοσκόπηση → στοχευμένες εξετάσεις → ενδοκρινολόγος ή άλλος ειδικός όταν υπάρχουν συγκεκριμένες ενδείξεις.

Έτσι αποφεύγουμε δύο λάθη:

να αποδίδουμε κάθε τριχόπτωση στις ορμόνες,

αλλά και να αγνοούμε ένα πραγματικό θυρεοειδικό ή ορμονικό πρόβλημα όταν υπάρχουν ενδείξεις.

Εάν θέλετε να καταλάβετε συνολικά τις πιθανές αιτίες, δείτε πρώτα Γιατί Πέφτουν τα Μαλλιά μου; και τις Εξετάσεις για Τριχόπτωση.

Για εξατομικευμένη αξιολόγηση μπορείτε επίσης να επικοινωνήσετε με τη Hairtransplant Clinic.