Πόνος στο Τριχωτό και Τριχόπτωση: Τι Μπορεί να Σημαίνει;

«Με πονάνε τα μαλλιά μου.»

Ακούγεται περίεργο.

Η ίδια η τρίχα όμως δεν έχει νεύρα.

Αυτό που πραγματικά πονάει είναι το τριχωτό γύρω από τους τριχικούς θυλάκους.

Κάποιος μπορεί να περιγράψει την αίσθηση ως:

• πόνο
• κάψιμο
• τσούξιμο
• μυρμήγκιασμα
• ευαισθησία όταν αγγίζει τα μαλλιά
• αίσθηση ότι «τραβάνε οι ρίζες»
• ενόχληση όταν αλλάζει θέση η χωρίστρα

Όταν τέτοιες αισθήσεις εμφανίζονται μαζί με τριχόπτωση, χρησιμοποιείται συχνά ο όρος trichodynia.

Το σημαντικό όμως είναι ότι ο πόνος δεν αποτελεί από μόνος του διάγνωση.

Δεν μας λέει αυτόματα:

«έχω τελογενή τριχόπτωση»

ούτε:

«έχω ανδρογενετική αλωπεκία».

Χρειάζεται να κοιτάξουμε τι άλλο συμβαίνει στο scalp.

Ο πιο χρήσιμος τρόπος είναι να ξεκινήσουμε από αυτό που βλέπουμε

Δεν έχουν όλοι οι άνθρωποι με «πόνο στις ρίζες» την ίδια κατάσταση.

Ας χωρίσουμε τις εικόνες.

Το τριχωτό πονάει αλλά φαίνεται εντελώς φυσιολογικό

Δεν υπάρχει:

• κοκκινίλα
• πιτυρίδα
• κρούστα
• σπυράκι
• πληγή
• εμφανής φλεγμονή

Κι όμως υπάρχει:

κάψιμο, πόνος ή ευαισθησία.

Αυτή είναι η εικόνα όπου μπαίνει περισσότερο στη συζήτηση η trichodynia ή το sensitive scalp.

Η αίσθηση μπορεί να εμφανίζεται διάχυτα ή σε συγκεκριμένες περιοχές.

Έχει περιγραφεί σε ανθρώπους με διαφορετικούς τύπους τριχόπτωσης.

Το σημαντικό είναι ότι:

η ένταση του πόνου δεν μας δείχνει πόσο έντονη είναι η τριχόπτωση.

Κάποιος μπορεί να έχει πολύ έντονη ενόχληση και σχετικά μικρή απώλεια.

Άλλος μπορεί να έχει σημαντική αραίωση χωρίς κανέναν πόνο.

Το τριχωτό πονάει και πέφτουν πολλές τρίχες παντού

Εδώ το pattern αλλάζει.

Αν η απώλεια είναι:

• ξαφνική
• διάχυτη
• από ολόκληρο το κεφάλι

και συνοδεύεται από αίσθηση καύσου, ευαισθησία ή «πόνο στις ρίζες», μπορεί να συνυπάρχει τελογενής τριχόπτωση.

Η trichodynia περιγράφηκε αρχικά ιδιαίτερα σε ασθενείς με diffuse hair loss.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι ο πόνος αποδεικνύει telogen effluvium.

Χρειάζεται να υπάρχει και το κατάλληλο ιστορικό.

Για παράδειγμα μπορεί να έχει προηγηθεί:

• έντονο stress για τον οργανισμό
• ασθένεια
• πυρετός
• χειρουργείο
• μεγάλη απώλεια βάρους
• ορμονική αλλαγή
• σημαντική διατροφική μεταβολή

Η χρονική σχέση έχει μεγαλύτερη αξία από το ίδιο το σύμπτωμα του πόνου.

Το scalp καίει και έχει κοκκινίλα

Εδώ δεν πρέπει να βιαστούμε να χρησιμοποιήσουμε τον όρο trichodynia.

Αν υπάρχει εμφανής δερματική βλάβη, πρέπει πρώτα να εξεταστεί τι συμβαίνει στο ίδιο το δέρμα.

Κοκκινίλα μαζί με:

• κνησμό
• scaling
• λιπαρότητα
• ευαισθησία

μπορεί να συνδέεται με φλεγμονώδη πάθηση του τριχωτού.

Για παράδειγμα η σμηγματορροϊκή δερματίτιδα μπορεί να προκαλέσει έντονο ερεθισμό και κνησμό.

Σε αυτή την περίπτωση ο πόνος έχει πιθανή ορατή εξήγηση.

Υπάρχει πόνος μαζί με σπυράκια ή φλύκταινες

Αυτό είναι άλλη εικόνα.

Αν βλέπουμε:

• κόκκινα σπυράκια
• πύον
• κρούστες
• ευαισθησία
• πόνο όταν ακουμπάμε συγκεκριμένους θυλάκους

πρέπει να εξεταστεί πιθανή θυλακίτιδα ή άλλη φλεγμονώδης κατάσταση.

Έχουμε ξεχωριστό οδηγό για σπυράκια στο κεφάλι, θυλακίτιδα και τριχόπτωση.

Το σημαντικό εδώ είναι ότι:

ο πόνος προέρχεται πιθανότατα από τη φλεγμονώδη βλάβη

και όχι από μια αφηρημένη «ευαισθησία των μαλλιών».

Πονάει ένα συγκεκριμένο σημείο και εκεί μειώνονται τα μαλλιά

Αυτό χρειάζεται μεγαλύτερη προσοχή.

Ιδιαίτερα αν συνυπάρχουν:

• κάψιμο
• κνησμός
• ερυθρότητα
• scaling γύρω από τους θυλάκους
• κρούστες
• λεία ή γυαλιστερή περιοχή
• σταδιακή εξαφάνιση των follicular openings

τότε πρέπει να αποκλειστεί φλεγμονώδης ή ουλωτική αλωπεκία.

Σε ορισμένες ουλωτικές αλωπεκίες:

πόνος, κάψιμο και κνησμός μπορεί να προηγούνται ή να συνοδεύουν την απώλεια.

Εδώ η έγκαιρη διάγνωση είναι σημαντική γιατί ο στόχος είναι να προστατευθούν οι θύλακες που εξακολουθούν να υπάρχουν.

Πονάει κυρίως η hairline αλλά δεν υπάρχει κοκκινίλα

Τότε κοιτάμε διαφορετικά το pattern.

Υπάρχει:

• πραγματική υποχώρηση των κροτάφων;
• miniaturization;
• λεπτότερες τρίχες;
• σταδιακή αλλαγή της frontal hairline;

Η trichodynia μπορεί να αναφέρεται και από ανθρώπους με ανδρογενετική αλωπεκία.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι:

η ανδρογενετική αλωπεκία πρέπει να πονάει.

Πολλοί άνθρωποι έχουν AGA χωρίς καμία ενόχληση.

Και αντίστροφα:

ο πόνος από μόνος του δεν αποδεικνύει AGA.

Το crown πονάει και φαίνεται περισσότερο το δέρμα

Και εδώ η ίδια αρχή ισχύει.

Το πρώτο πράγμα που χρειάζεται να ξεχωρίσουμε είναι:

αλλάζει πραγματικά η πυκνότητα ή το scalp είναι απλώς πιο ευαίσθητο;

Αν υπάρχει σταδιακή αραίωση στο crown και miniaturization, εξετάζουμε androgenetic pattern.

Αν υπάρχει διάχυτο shedding σε όλο το κεφάλι, εξετάζουμε διαφορετικά.

Αν υπάρχει φλεγμονή ή βλάβη του δέρματος, ακολουθούμε scalp-first diagnostic path.

Ο πόνος δεν αποφασίζει μόνος του τη διάγνωση.

«Με πονάει όταν μετακινώ τα μαλλιά προς την άλλη πλευρά»

Αυτή είναι πολύ χαρακτηριστική περιγραφή sensitive scalp.

Κάποιοι άνθρωποι αναφέρουν ότι:

• αλλάζουν χωρίστρα
• βγάζουν μια αλογοουρά
• σηκώνουν τα μαλλιά προς άλλη κατεύθυνση

και αισθάνονται πόνο ή έντονη ευαισθησία στη βάση των τριχών.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η τρίχα έχει νεύρα.

Η μηχανική μετακίνηση ενεργοποιεί τις νευρικές απολήξεις του δέρματος γύρω από τον θύλακο.

Αν τα μαλλιά είναι πολύ σφιχτά δεμένα για πολλές ώρες, προστίθεται και μηχανική τάση.

Η πολύ σφιχτή αλογοουρά μπορεί να πονάει για διαφορετικό λόγο

Όταν η τάση είναι συνεχής, η ενόχληση δεν είναι απλώς sensory scalp sensitivity.

Υπάρχει πραγματική μηχανική έλξη στους τριχικούς θυλάκους.

Αν αυτό επαναλαμβάνεται για μεγάλο διάστημα, μπορεί να οδηγήσει σε αλωπεκία από έλξη.

Χαρακτηριστικό είναι όταν η ευαισθησία συμπίπτει με:

• hairline
• κροτάφους
• περιοχές όπου τραβούν έντονα τα μαλλιά

Σε αυτή την περίπτωση το hairstyle itself είναι σημαντικό στοιχείο του ιστορικού.

Μπορεί το stress να κάνει το scalp να πονάει;

Μπορεί να επηρεάζει την αντίληψη των συμπτωμάτων και πιθανότατα τη νευροδερματική επικοινωνία.

Η σχέση δεν πρέπει όμως να παρουσιάζεται ως:

«είναι όλα ψυχολογικά».

Ο πόνος είναι πραγματικό σύμπτωμα.

Αυτό που γνωρίζουμε είναι ότι η λειτουργία του νευρικού συστήματος, οι νευροπεπτιδικοί μηχανισμοί και το stress μπορεί να συμμετέχουν στην ευαισθησία του scalp.

Αλλά πριν αποδοθεί κάτι στο stress, πρέπει να αποκλειστούν πιο συγκεκριμένες δερματολογικές αιτίες.

Γιατί η Substance P εμφανίζεται συχνά στη συζήτηση;

Ένας από τους μηχανισμούς που έχουν προταθεί για την trichodynia αφορά νευροπεπτίδια όπως η Substance P.

Τα νευροπεπτίδια συμμετέχουν στη μετάδοση του πόνου και στην επικοινωνία μεταξύ:

• νευρικού συστήματος
• αγγείων
• ανοσολογικού συστήματος
• δέρματος

Αυτό αποτελεί ενδιαφέρον βιολογικό μοντέλο.

Δεν σημαίνει όμως ότι έχουμε μία πλήρως αποδεδειγμένη μοναδική αιτία για την trichodynia.

Η παθοφυσιολογία της παραμένει σύνθετη.

Υπάρχει εξέταση αίματος για trichodynia;

Όχι.

Δεν υπάρχει:

«trichodynia test».

Ούτε υπάρχει μία συγκεκριμένη τιμή αίματος που να εξηγεί το σύμπτωμα.

Αν χρειάζονται εξετάσεις, επιλέγονται με βάση την πιθανή αιτία της τριχόπτωσης και το συνολικό ιστορικό.

Για παράδειγμα, σε διάχυτο shedding μπορεί σε συγκεκριμένες περιπτώσεις να χρειάζεται διαφορετικός εργαστηριακός έλεγχος.

Υπάρχει αναλυτικός οδηγός για τις εξετάσεις στην τριχόπτωση.

Ο πόνος σημαίνει ότι πέφτουν περισσότερες τρίχες εκείνη τη στιγμή;

Όχι απαραίτητα.

Αυτό είναι ένα πολύ σημαντικό σημείο.

Μελέτες σε άτομα που παρουσίαζαν hair pain δεν βρήκαν ότι η ένταση ή η παρουσία του συμπτώματος μπορούσε να χρησιμοποιηθεί αξιόπιστα για να μετρήσει τη δραστηριότητα της τριχόπτωσης.

Άρα:

περισσότερος πόνος ≠ υποχρεωτικά περισσότερη απώλεια.

Και:

καμία ενόχληση ≠ υποχρεωτικά σταθερά μαλλιά.

Η πραγματική εξέλιξη αξιολογείται με διαφορετικά στοιχεία.

Τι έχει περισσότερη σημασία από το πόσο πονάει;

Το pattern.

Η διάρκεια.

Η εικόνα του scalp.

Και η κατάσταση των τριχικών θυλάκων.

Αν υπάρχει diffuse shedding

Κοιτάμε πιθανούς triggers των προηγούμενων μηνών.

Αν υπάρχει patterned thinning

Κοιτάμε hairline, crown και miniaturization.

Αν υπάρχει φλεγμονή

Ψάχνουμε την αιτία της scalp disease.

Αν υπάρχει scar-like περιοχή

Χρειάζεται αποκλεισμός ουλωτικής διαδικασίας.

Έτσι ένα υποκειμενικό σύμπτωμα μετατρέπεται σε πραγματικό diagnostic map.

Πότε ο πόνος χρειάζεται πιο άμεσο έλεγχο;

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται όταν συνυπάρχουν:

• έντονη ερυθρότητα
• πρήξιμο
• πύον
• κρούστες
• πληγές
• πυρετός
• πολύ έντονος εντοπισμένος πόνος
• νέα περιοχή χωρίς μαλλιά
• λεία ή γυαλιστερή ουλωμένη επιφάνεια
• γρήγορη επέκταση της απώλειας

Σε αυτή την εικόνα δεν περιμένουμε απλώς να «περάσει η ευαισθησία».

Χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση.

Τι γίνεται όταν πονάει αλλά δεν βρίσκεται τίποτα ορατό;

Εδώ αρχίζει περισσότερο η πραγματική συζήτηση για trichodynia / sensitive scalp.

Αφού αποκλειστούν:

• φλεγμονώδεις παθήσεις
• λοίμωξη
• ουλωτική αλωπεκία
• δερματίτιδα
• μηχανική έλξη
• άλλη εμφανής αιτία

μπορεί να παραμένει scalp pain χωρίς σαφή μορφολογικό εύρημα.

Δεν υπάρχει μία θεραπεία που να λειτουργεί για όλους.

Η προσέγγιση πρέπει να βασίζεται:

• στο είδος της αίσθησης
• στην πιθανή συνοδό αλωπεκία
• στους triggers
• στο ιστορικό του ασθενούς

και όχι σε ένα generic «σαμπουάν για πόνο στις ρίζες».

Η τριχοσκόπηση βοηθά περισσότερο από τον καθρέφτη

Ο καθρέφτης μπορεί να δείξει ότι υπάρχει κοκκινίλα.

Δεν μπορεί όμως πάντα να δείξει τι συμβαίνει στους θυλάκους.

Με την τριχοσκόπηση μπορούμε να εξετάσουμε:

• miniaturization
• διαφορές στη διάμετρο των τριχών
• perifollicular scale
• ερυθρότητα
• follicular openings
• πιθανή ουλοποίηση

Αυτό είναι ιδιαίτερα χρήσιμο όταν ο πόνος συνοδεύεται από πραγματική αλλαγή στην πυκνότητα.

Πώς αξιολογούμε τον πόνο στο τριχωτό στη Hairtransplant Clinic

Δεν ξεκινάμε από την ερώτηση:

«πόσο πολύ πονάει από το 1 μέχρι το 10;»

Ξεκινάμε από το πού και το τι άλλο υπάρχει εκεί.

Πόνος + καθαρό scalp

Εξετάζουμε sensitive scalp / trichodynia και πιθανή συνοδό αλωπεκία.

Πόνος + diffuse shedding

Κοιτάμε πιθανό telogen effluvium και προηγούμενους triggers.

Πόνος + redness / scaling

Εξετάζουμε πιθανή φλεγμονώδη δερματοπάθεια.

Πόνος + pustules / crusts

Το diagnostic path πηγαίνει προς θυλακίτιδα ή άλλη follicular inflammation.

Πόνος + scar-like patch

Πρέπει να αποκλειστεί ουλωτική αλωπεκία.

Πόνος + hairline/crown miniaturization

Εξετάζουμε αν υπάρχει παράλληλη ανδρογενετική αλωπεκία.

Έτσι δεν χρησιμοποιούμε τον πόνο σαν διάγνωση.

Τον χρησιμοποιούμε σαν κομμάτι ενός μεγαλύτερου χάρτη.

Αν αισθάνεστε επίμονο πόνο, κάψιμο ή έντονη ευαισθησία στο τριχωτό μαζί με τριχόπτωση, μπορείτε να επικοινωνήσετε με τη Hairtransplant Clinic για εξατομικευμένη αξιολόγηση.

Και πότε συζητάμε μεταμόσχευση μαλλιών;

Όχι επειδή υπάρχει trichodynia.

Ο πόνος δεν αποτελεί ένδειξη μεταμόσχευσης.

Πρώτα πρέπει να γνωρίζουμε:

• ποια αλωπεκία υπάρχει
• αν υπάρχει ενεργή φλεγμονή
• αν το pattern είναι σταθερό
• αν οι θύλακες έχουν χαθεί μόνιμα

Αν υπάρχει ενεργή inflammatory ή scarring disease, αυτή πρέπει πρώτα να ελεγχθεί.

Αν αντίθετα υπάρχει επιβεβαιωμένη και σταθερή μόνιμη ανδρογενετική απώλεια, τότε σε σωστά επιλεγμένο υποψήφιο μπορεί να συζητηθεί η μεταμόσχευση μαλλιών.

Ο πιο απλός χάρτης για να θυμάστε τι σημαίνει ο πόνος

Πόνος + φυσιολογικό scalp:
μπορεί να πρόκειται για trichodynia / sensitive scalp, αφού αποκλειστούν άλλες αιτίες.

Πόνος + πολλές τρίχες παντού:
εξετάζουμε diffuse shedding και πιθανούς triggers.

Πόνος + κοκκινίλα / λέπια:
κοιτάμε πρώτα το ίδιο το δέρμα.

Πόνος + σπυράκια / πύον / κρούστες:
χρειάζεται έλεγχος για follicular inflammation.

Πόνος + λεία περιοχή χωρίς τρίχες:
χρειάζεται αποκλεισμός ουλωτικής αλωπεκίας.

Πόνος + hairline ή crown που λεπταίνει:
εξετάζουμε παράλληλα androgenetic pattern.

Ο πόνος λοιπόν μπορεί να είναι σημαντική πληροφορία.

Αλλά δεν είναι η τελική απάντηση.

Η πιο σωστή ερώτηση δεν είναι:

«Γιατί με πονάνε τα μαλλιά;»

Είναι:

«τι συμβαίνει στο δέρμα και στους τριχικούς θυλάκους ακριβώς στο σημείο που πονάει;»