Σμηγματορροϊκή Δερματίτιδα και Τριχόπτωση: Μπορεί η Πιτυρίδα να Ρίξει τα Μαλλιά;

Έντονη λιπαρότητα.

Λευκά ή κιτρινωπά λέπια.

Φαγούρα.

Κοκκινίλα στο τριχωτό.

Και μαζί, περισσότερες τρίχες στα χέρια και στο μπάνιο.

Σε αυτή την εικόνα είναι εύκολο να δημιουργηθεί ο φόβος:

«Η σμηγματορροϊκή δερματίτιδα καταστρέφει τους τριχικούς θυλάκους;»

Στις περισσότερες περιπτώσεις, όχι.

Η σμηγματορροϊκή δερματίτιδα μπορεί να δημιουργήσει ένα έντονα ερεθισμένο και φλεγμονώδες περιβάλλον στο τριχωτό και να συνδεθεί με αυξημένο shedding.

Αυτό όμως είναι διαφορετικό από τη μόνιμη καταστροφή των τριχικών θυλάκων.

Το σημαντικό είναι να ξεχωρίσουμε τρία διαφορετικά πράγματα:

φλεγμονή του τριχωτού → προσωρινή αύξηση της πτώσης

από:

ανδρογενετική αλωπεκία που συνυπάρχει

και από:

άλλη πάθηση του τριχωτού που μοιάζει με σμηγματορροϊκή δερματίτιδα.

Η σύντομη απάντηση

Η σμηγματορροϊκή δερματίτιδα δεν αποτελεί συνήθως αιτία μόνιμης φαλάκρας.

Μπορεί όμως να συνδέεται με μεγαλύτερη απώλεια τριχών όταν υπάρχει:

• έντονη φλεγμονή
• επίμονος κνησμός
• συστηματικό ξύσιμο
• τραυματισμός της τρίχας
• σοβαρή έξαρση του τριχωτού

Όταν ελεγχθεί η φλεγμονή και οι θύλακες παραμένουν λειτουργικοί, η εικόνα μπορεί να βελτιωθεί.

Αν όμως η αραίωση ακολουθεί συγκεκριμένο pattern ή συνεχίζεται παρά την υποχώρηση της δερματίτιδας, χρειάζεται να αναζητηθεί διαφορετική ή παράλληλη αιτία.

Όταν το πρόβλημα ξεκινά από το δέρμα και όχι από την τρίχα

Η σμηγματορροϊκή δερματίτιδα είναι χρόνια φλεγμονώδης κατάσταση του δέρματος.

Εμφανίζεται κυρίως σε περιοχές με αρκετούς σμηγματογόνους αδένες.

Στο τριχωτό μπορεί να δημιουργήσει:

• λιπαρότητα
• λευκά ή κιτρινωπά λέπια
• ερυθρότητα
• κνησμό
• ευαισθησία
• περιόδους έξαρσης και ύφεσης

Δεν είναι απλώς θέμα «βρώμικου τριχωτού».

Η αιτία είναι πολυπαραγοντική και φαίνεται να σχετίζεται μεταξύ άλλων με τη λειτουργία του δερματικού φραγμού, το σμήγμα και την αντίδραση του δέρματος σε μικροοργανισμούς όπως η Malassezia.

Πιτυρίδα και σμηγματορροϊκή δερματίτιδα είναι το ίδιο;

Όχι ακριβώς.

Η απλή πιτυρίδα

Η πιτυρίδα μπορεί να θεωρηθεί η πιο ήπια πλευρά του ίδιου φάσματος.

Συνήθως υπάρχουν:

• νιφάδες
• ήπιος κνησμός
• χωρίς έντονη φλεγμονή

Η σμηγματορροϊκή δερματίτιδα

Εδώ μπορεί να έχουμε επιπλέον:

• έντονη κοκκινίλα
• λιπαρά λέπια
• φαγούρα
• ερεθισμό
• επέκταση στα φρύδια, γύρω από τη μύτη, πίσω από τα αυτιά ή στη γενειάδα

Άρα το ότι κάποιος έχει «πιτυρίδα» δεν σημαίνει πάντα ότι έχει την ίδια βαρύτητα δερματικής φλεγμονής.

Πώς μπορεί να συνδεθεί με αυξημένη τριχόπτωση;

Η σύνδεση δεν είναι συνήθως:

σμηγματορροϊκή δερματίτιδα → νεκρός θύλακος.

Είναι περισσότερο έμμεση.

Η φλεγμονή επηρεάζει το περιβάλλον του τριχωτού

Ένα έντονα φλεγμονώδες τριχωτό δεν αποτελεί ιδανικό περιβάλλον για φυσιολογική λειτουργία των τριχών.

Η σοβαρή τοπική φλεγμονή μπορεί να συνδέεται με αυξημένη απώλεια.

Το ξύσιμο προκαλεί επιπλέον τραυματισμό

Όταν υπάρχει έντονος κνησμός, ο ασθενής μπορεί να ξύνει συνεχώς το τριχωτό.

Αυτό μπορεί:

• να τραυματίζει το δέρμα
• να σπάει τρίχες
• να απομακρύνει πιο εύκολα τρίχες που βρίσκονται ήδη σε φάση αποβολής
• να αυξάνει τον ερεθισμό

Έτσι δημιουργείται ένας κύκλος:

φαγούρα → ξύσιμο → μεγαλύτερος ερεθισμός → περισσότερο εμφανές shedding.

Το λάθος που κάνουν πολλοί: βλέπουν λέπια και θεωρούν ότι «βουλώνουν οι θύλακες»

Η ιδέα ότι η πιτυρίδα ή το σμήγμα «κλείνουν» τους θύλακες και προκαλούν μόνιμη φαλάκρα είναι υπεραπλουστευμένη.

Ο τριχικός θύλακος βρίσκεται βαθύτερα στο δέρμα.

Η παρουσία σμήγματος ή λεπιών στην επιφάνεια δεν σημαίνει από μόνη της ότι ο θύλακος καταστρέφεται.

Το πραγματικό ζήτημα είναι περισσότερο:

η χρόνια φλεγμονή, ο κνησμός και η κατάσταση του δέρματος.

Πώς καταλαβαίνω αν πέφτουν τα μαλλιά από τη δερματίτιδα ή από κάτι άλλο;

Δεν υπάρχει πάντα τρόπος να το καταλάβετε μόνοι σας.

Το pattern όμως δίνει σημαντικές πληροφορίες.

Όταν η εικόνα δείχνει περισσότερο scalp inflammation

Αν υπάρχουν ταυτόχρονα:

• έντονα λέπια
• φαγούρα
• κοκκινίλα
• κάψιμο ή ευαισθησία
• shedding που αυξάνεται στις εξάρσεις

τότε η κατάσταση του τριχωτού πιθανότατα συμμετέχει στην εικόνα.

Όταν η εικόνα δείχνει περισσότερο ανδρογενετική αλωπεκία

Αν παρατηρείτε:

Στους άνδρες

• υποχώρηση στους κροτάφους
• αλλαγή της hairline
• αραίωση στο crown
• σταδιακή λέπτυνση των τριχών

Στις γυναίκες

• άνοιγμα της χωρίστρας
• προοδευτική μείωση πυκνότητας στην κορυφή
• χρόνια εξέλιξη

τότε πρέπει να εξεταστεί και η ανδρογενετική αλωπεκία.

Το πιο συχνό σενάριο: υπάρχουν και τα δύο

Αυτό είναι πολύ σημαντικό.

Κάποιος μπορεί να έχει:

σμηγματορροϊκή δερματίτιδα + ανδρογενετική αλωπεκία.

Δεν χρειάζεται να επιλέξουμε μόνο μία διάγνωση.

Η φλεγμονή μπορεί να κάνει την εικόνα χειρότερη, ενώ η ανδρογενετική αλωπεκία συνεχίζει παράλληλα να προκαλεί miniaturization.

Αν θεραπευτεί μόνο η δερματίτιδα:

η φαγούρα και το shedding μπορεί να μειωθούν,

αλλά η patterned αραίωση μπορεί να συνεχίσει.

Γιατί μερικές φορές η αραίωση φαίνεται ξαφνικά πολύ χειρότερη;

Όταν το τριχωτό βρίσκεται σε έξαρση, μπορεί να υπάρχει:

• περισσότερο shedding
• περισσότερη λιπαρότητα
• τρίχες που κολλούν μεταξύ τους
• πιο εμφανές τριχωτό
• έντονος ερεθισμός

Όλα αυτά μπορούν να κάνουν την πυκνότητα να φαίνεται χαμηλότερη.

Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι χάθηκε ξαφνικά μεγάλος αριθμός θυλάκων.

Μπορεί να προκαλέσει τελογενή τριχόπτωση;

Μια σοβαρή φλεγμονώδης κατάσταση του τριχωτού μπορεί να συμβάλει σε αυξημένο shedding.

Ωστόσο, όταν υπάρχει έντονη διάχυτη απώλεια πρέπει να εξετάζονται και άλλοι triggers.

Η τελογενής τριχόπτωση μπορεί να εμφανιστεί μετά από:

• ασθένεια
• μεγάλο στρες
• χειρουργείο
• γρήγορη απώλεια βάρους
• ορμονικές μεταβολές
• διατροφικές διαταραχές
• φάρμακα

Άρα δεν πρέπει να αποδίδεται όλη η διάχυτη απώλεια αποκλειστικά στην πιτυρίδα.

Γιατί η σμηγματορροϊκή δερματίτιδα κάνει εξάρσεις;

Η κατάσταση είναι συνήθως χρόνια και υποτροπιάζουσα.

Αυτό σημαίνει ότι μπορεί να υπάρχουν μεγάλα διαστήματα με πολύ λίγα συμπτώματα και ξαφνικά νέα έξαρση.

Stress

Το έντονο stress μπορεί να συνδέεται με συχνότερες εξάρσεις σε ορισμένους ανθρώπους.

Κρύο και ξηρό περιβάλλον

Σε αρκετούς ασθενείς η κατάσταση χειροτερεύει τους ψυχρότερους μήνες.

Προϊόντα που ερεθίζουν το τριχωτό

Ορισμένα προϊόντα styling, αρώματα ή συστατικά μπορεί να ερεθίσουν περισσότερο ένα ήδη ευαίσθητο τριχωτό.

Ακανόνιστη αντιμετώπιση

Επειδή η κατάσταση υποχωρεί και επιστρέφει, πολλοί σταματούν πλήρως τη φροντίδα μόλις εξαφανιστούν τα συμπτώματα.

Σε αρκετές περιπτώσεις χρειάζεται μακροχρόνια στρατηγική ελέγχου των εξάρσεων.

Ποια είναι η λογική της αντιμετώπισης;

Ο στόχος δεν είναι απλώς:

«να φύγουν οι άσπρες νιφάδες».

Ο στόχος είναι να μειωθούν:

• η φλεγμονή
• ο κνησμός
• τα λέπια
• οι υποτροπές

και να επανέλθει το τριχωτό σε πιο ήρεμη κατάσταση.

Σαμπουάν για πιτυρίδα και σμηγματορροϊκή δερματίτιδα

Υπάρχουν φαρμακευτικά και θεραπευτικά σαμπουάν με διαφορετικές δραστικές ουσίες.

Κάποια έχουν αντιμυκητιασική δράση.

Άλλα βοηθούν περισσότερο στη μείωση των λεπιών ή της φλεγμονής.

Η κατάλληλη επιλογή εξαρτάται από τη βαρύτητα και την εικόνα του τριχωτού.

Όταν το σαμπουάν δεν αρκεί

Σε πιο έντονες εξάρσεις μπορεί να χρειάζεται επιπλέον τοπική θεραπεία που θα επιλέξει ο δερματολόγος.

Δεν είναι σωστό να χρησιμοποιούνται αυθαίρετα ισχυρές αντιφλεγμονώδεις θεραπείες για μεγάλο χρονικό διάστημα χωρίς ιατρική καθοδήγηση.

Και η κετοκοναζόλη;

Η κετοκοναζόλη είναι μία από τις γνωστότερες αντιμυκητιασικές ουσίες που χρησιμοποιούνται στη σμηγματορροϊκή δερματίτιδα.

Ο βασικός της ρόλος εδώ είναι ο έλεγχος της δερματίτιδας και της Malassezia.

Δεν πρέπει να παρουσιάζεται σαν αυτόνομη θεραπεία φαλάκρας.

Αν κάποιος έχει ανδρογενετική αλωπεκία, ο έλεγχος της σμηγματορροϊκής δερματίτιδας είναι χρήσιμος για την υγεία του τριχωτού αλλά δεν αντικαθιστά τη θεραπεία του βασικού μηχανισμού της αλωπεκίας.

Πρέπει να λούζομαι λιγότερο επειδή έχω τριχόπτωση;

Όχι απαραίτητα.

Ένας πολύ συχνός φόβος είναι:

«όσο λούζομαι, τόσο πέφτουν τα μαλλιά».

Στην πραγματικότητα, στο λούσιμο βλέπουμε συχνά τρίχες που είχαν ήδη αποκολληθεί ή βρίσκονταν στη φάση αποβολής.

Η αποφυγή καθαρισμού σε ένα λιπαρό και φλεγμονώδες τριχωτό μπορεί να κάνει τη σμηγματορροϊκή δερματίτιδα πιο δύσκολη στη διαχείριση.

Η συχνότητα λουσίματος πρέπει να προσαρμόζεται στον τύπο του τριχωτού και στις οδηγίες του δερματολόγου.

Το έντονο τρίψιμο βοηθά να φύγουν τα λέπια;

Όχι.

Η επιθετική προσπάθεια να αφαιρεθούν όλες οι νιφάδες με νύχια ή έντονο τρίψιμο μπορεί να τραυματίσει περισσότερο το τριχωτό.

Αυτό μπορεί να αυξήσει:

• τον ερεθισμό
• την κοκκινίλα
• τον κνησμό
• τη θραύση τριχών

Το ζητούμενο είναι ο έλεγχος της πάθησης, όχι η μηχανική απομάκρυνση κάθε λεπιού.

Πότε δεν πρέπει να θεωρήσουμε ότι είναι απλώς σμηγματορροϊκή δερματίτιδα;

Υπάρχουν καταστάσεις που μπορούν να μοιάζουν με αυτή.

Για παράδειγμα:

• ψωρίαση
• μυκητίαση του τριχωτού
• ατοπική δερματίτιδα
• αλλεργική δερματίτιδα εξ επαφής
• άλλες φλεγμονώδεις παθήσεις
• ορισμένες ουλωτικές αλωπεκίες

Red flags που χρειάζονται πιο άμεσο έλεγχο

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται όταν υπάρχουν:

• σαφώς εντοπισμένες περιοχές χωρίς μαλλιά
• πόνος
• πύον ή έκκριση
• πληγές
• πολύ παχιές κρούστες
• σπασμένες τρίχες
• λεία ή γυαλιστερή επιφάνεια χωρίς ορατά follicular openings
• γρήγορη εξέλιξη της αραίωσης

Σε αυτή την περίπτωση δεν αρκεί ένα σαμπουάν κατά της πιτυρίδας.

Αν θεραπευτεί η δερματίτιδα, θα ξαναβγούν τα μαλλιά;

Όταν η απώλεια είναι δευτερογενής στον ερεθισμό, στη φλεγμονή ή στο συστηματικό ξύσιμο και οι θύλακες παραμένουν λειτουργικοί, μπορεί να υπάρξει σταδιακή βελτίωση.

Η αλλαγή όμως δεν εμφανίζεται αμέσως.

Πρώτα βελτιώνεται το δέρμα

Συνήθως θέλουμε να μειωθούν:

• ο κνησμός
• η ερυθρότητα
• τα λέπια
• οι εξάρσεις

Μετά αξιολογούμε τα μαλλιά

Ο κύκλος ανάπτυξης της τρίχας λειτουργεί πιο αργά.

Χρειάζεται χρόνος για να διαπιστωθεί αν το shedding μειώνεται και αν η πυκνότητα επανέρχεται.

Τι σημαίνει αν η πιτυρίδα έφυγε αλλά η αραίωση συνεχίζεται;

Αυτό είναι ένα πολύ σημαντικό diagnostic clue.

Αν:

η φλεγμονή υποχώρησε → η φαγούρα σταμάτησε → τα λέπια εξαφανίστηκαν

αλλά:

η hairline συνεχίζει να υποχωρεί ή το crown συνεχίζει να αραιώνει,

τότε η σμηγματορροϊκή δερματίτιδα πιθανότατα δεν εξηγεί όλη την εικόνα.

Πρέπει να εξεταστεί παράλληλη ανδρογενετική ή άλλη μορφή αλωπεκίας.

Αν δεν γνωρίζετε ποιο pattern έχετε, μπορείτε να ξεκινήσετε από τον οδηγό γιατί πέφτουν τα μαλλιά μου.

Πότε μπορεί να εξεταστεί μεταμόσχευση μαλλιών;

Η ενεργή σμηγματορροϊκή δερματίτιδα πρέπει πρώτα να βρίσκεται υπό καλό έλεγχο.

Δεν θέλουμε να σχεδιάσουμε χειρουργική αποκατάσταση πάνω σε έντονα φλεγμονώδες τριχωτό.

Αν μετά τον έλεγχο της δερματίτιδας υπάρχει σταθερή και μόνιμη ανδρογενετική απώλεια, τότε σε κατάλληλα επιλεγμένο ασθενή μπορεί να εξεταστεί η μεταμόσχευση μαλλιών.

Η επέμβαση αφορά τη μόνιμη απώλεια.

Δεν αποτελεί θεραπεία της ίδιας της σμηγματορροϊκής δερματίτιδας.

Πώς αξιολογούμε τη διαφορά στη Hairtransplant Clinic

Όταν υπάρχει ταυτόχρονα πιτυρίδα, ερεθισμός και αραίωση, δεν εξετάζουμε μόνο πόσα λέπια υπάρχουν.

Πρέπει να απαντηθούν δύο διαφορετικά ερωτήματα:

1. Τι συμβαίνει στο δέρμα;

Εξετάζουμε:

• ερυθρότητα
• λέπια
• λιπαρότητα
• κνησμό
• ερεθισμό
• πιθανή φλεγμονή

2. Τι συμβαίνει στους τριχικούς θυλάκους;

Παράλληλα εξετάζουμε:

• hairline
• κροτάφους
• crown
• χωρίστρα
• πυκνότητα
• miniaturization
• pattern της απώλειας

Αυτός ο διαχωρισμός είναι κρίσιμος.

Μπορεί να ελεγχθεί πολύ καλά η δερματίτιδα αλλά να χρειάζεται διαφορετική αντιμετώπιση για την αραίωση.

Αν έχετε επίμονη πιτυρίδα, ερεθισμό και παράλληλα βλέπετε ότι η πυκνότητα των μαλλιών μειώνεται, μπορείτε να επικοινωνήσετε με τη Hairtransplant Clinic για εξατομικευμένη αξιολόγηση.

Τι αξίζει τελικά να κρατήσετε

Η σμηγματορροϊκή δερματίτιδα μπορεί να συνδεθεί με αυξημένο shedding, ιδιαίτερα όταν υπάρχει έντονη φλεγμονή, κνησμός και συνεχές ξύσιμο.

Στις περισσότερες περιπτώσεις όμως δεν προκαλεί από μόνη της μόνιμη καταστροφή των τριχικών θυλάκων.

Το σημαντικότερο είναι να μην πέσουμε σε κανένα από τα δύο άκρα:

«έχω πιτυρίδα, άρα θα μείνω φαλακρός»

ή:

«είναι μόνο πιτυρίδα, άρα η αραίωση δεν χρειάζεται έλεγχο».

Μπορεί να υπάρχει προσωρινό shedding.

Μπορεί να υπάρχει παράλληλη ανδρογενετική αλωπεκία.

Ή μπορεί να υπάρχει διαφορετική πάθηση του τριχωτού.

Η σωστή προσέγγιση είναι:

ελέγχουμε το δέρμα → αξιολογούμε ξεχωριστά τους τριχικούς θυλάκους → αντιμετωπίζουμε κάθε πρόβλημα με βάση τη δική του αιτία.