Σπυράκια στο Κεφάλι και Τριχόπτωση: Είναι Θυλακίτιδα;

Ψηλαφίζεις το τριχωτό και βρίσκεις ένα μικρό επώδυνο σπυράκι.

Μετά άλλο ένα.

Κάποια έχουν κοκκινίλα.

Κάποια δημιουργούν κρούστα.

Και όταν κοιτάξεις καλύτερα, αναρωτιέσαι αν γύρω από αυτά τα σημεία υπάρχουν και λιγότερα μαλλιά.

Το πρώτο συμπέρασμα είναι συνήθως:

«Η θυλακίτιδα μου καταστρέφει τους θύλακες».

Δεν είναι πάντα έτσι.

Ένα απλό επεισόδιο θυλακίτιδας συνήθως δεν σημαίνει μόνιμη αλωπεκία.

Υπάρχουν όμως συγκεκριμένες εικόνες του τριχωτού που δεν πρέπει να αγνοούνται, επειδή ορισμένες χρόνιες φλεγμονώδεις παθήσεις γύρω από τους τριχικούς θυλάκους μπορούν πράγματι να οδηγήσουν σε ουλοποίηση και μόνιμη απώλεια.

Το σημαντικό επομένως δεν είναι απλώς:

«έχω σπυράκια στο κεφάλι».

Είναι:

«τι ακριβώς βλέπω γύρω από τον θύλακο και τι συμβαίνει στα μαλλιά της ίδιας περιοχής;»

Εικόνα 1: Ένα μικρό κόκκινο σπυράκι γύρω από μία τρίχα

Αυτή είναι μία από τις πιο τυπικές εικόνες θυλακίτιδας.

Ο θύλακος μπορεί να είναι:

• κόκκινος
• ερεθισμένος
• ελαφρώς πρησμένος
• ευαίσθητος
• κνησμώδης

Μερικές φορές υπάρχει μικρή φλύκταινα με λευκό ή κιτρινωπό περιεχόμενο.

Η εικόνα μπορεί να θυμίζει κοινή ακμή.

Αυτό από μόνο του δεν σημαίνει ότι ο θύλακος έχει καταστραφεί μόνιμα.

Σε αρκετές περιπτώσεις η φλεγμονή υποχωρεί και η τρίχα συνεχίζει να αναπτύσσεται φυσιολογικά.

Εικόνα 2: Πολλά σπυράκια μαζί, πόνος και κρούστες

Εδώ η κατάσταση χρειάζεται περισσότερο ενδιαφέρον.

Αν υπάρχουν:

• πολλαπλές φλύκταινες
• επαναλαμβανόμενα επεισόδια
• έντονη κοκκινίλα
• πόνος
• εκροή υγρού
• κρούστες
• επίμονος κνησμός

δεν έχει νόημα να αντιμετωπίζεται το πρόβλημα σαν ένα απλό «σπυράκι στο κεφάλι».

Μπορεί να υπάρχει εντονότερη φλεγμονή ή λοίμωξη των θυλάκων και χρειάζεται σωστή διάγνωση.

Το να πιέζουμε συνεχώς τις βλάβες ή να τις ξύνουμε μπορεί να δημιουργήσει επιπλέον τραυματισμό.

Εικόνα 3: Τα σπυράκια έφυγαν αλλά εμφανίστηκε κενό

Αυτό είναι διαφορετικό σενάριο.

Αν μια περιοχή μετά από επαναλαμβανόμενη φλεγμονή αρχίζει να παρουσιάζει:

• σταθερή μείωση πυκνότητας
• μικρά ή μεγαλύτερα patches χωρίς τρίχες
• λεία επιφάνεια
• αλλαγή της υφής του δέρματος

τότε χρειάζεται να εξεταστεί εάν υπάρχει ουλωτική διαδικασία.

Εδώ δεν μας ενδιαφέρει πλέον μόνο η φλύκταινα.

Μας ενδιαφέρει αν ο ίδιος ο τριχικός θύλακος εξακολουθεί να υπάρχει.

Εικόνα 4: Πολλές τρίχες βγαίνουν από ένα μόνο σημείο μαζί με κρούστα

Αυτό είναι ιδιαίτερα χαρακτηριστικό εύρημα που δεν πρέπει να θεωρηθεί απλή ακμή.

Σε ορισμένες ουλωτικές παθήσεις, όπως η folliculitis decalvans, μπορεί να εμφανίζεται το λεγόμενο tufting:

πολλές τρίχες φαίνεται να εξέρχονται μαζί από ένα διευρυμένο follicular opening.

Μπορεί παράλληλα να υπάρχουν:

• ερυθρότητα
• κιτρινωπές κρούστες
• φλύκταινες
• πόνος
• κνησμός
• ουλωμένες περιοχές

Αυτή η εικόνα χρειάζεται δερματολογική αξιολόγηση.

Η folliculitis decalvans δεν είναι το ίδιο πράγμα με μια απλή περιστασιακή θυλακίτιδα.

Εικόνα 5: Υπάρχει αραίωση αλλά σχεδόν καθόλου φλεγμονή

Εδώ μπορεί να συμβαίνει κάτι τελείως διαφορετικό.

Ένας άνδρας μπορεί να έχει:

• αραίωση στο crown
• υποχώρηση της hairline
• λεπτότερες τρίχες

και ταυτόχρονα να εμφανίζει περιστασιακά δύο ή τρία σπυράκια στο scalp.

Είναι πολύ εύκολο να συνδέσει τα δύο.

Αλλά η αραίωση μπορεί στην πραγματικότητα να είναι ανδρογενετική αλωπεκία.

Το γεγονός ότι συνυπάρχουν σπυράκια δεν αποδεικνύει ότι αυτά είναι η αιτία της απώλειας.

Τι ακριβώς είναι η θυλακίτιδα;

Η λέξη περιγράφει φλεγμονή του τριχικού θυλάκου.

Δεν περιγράφει μία μόνο αιτία.

Ανάλογα με την περίπτωση, μπορεί να εμπλέκονται:

• βακτήρια
• ζυμομύκητες ή άλλοι μικροοργανισμοί
• ερεθισμός
• τριβή
• απόφραξη
• άλλοι φλεγμονώδεις μηχανισμοί

Γι’ αυτό δύο άνθρωποι που έχουν «σπυράκια στο κεφάλι» μπορεί στην πραγματικότητα να έχουν διαφορετικές καταστάσεις.

Και γι’ αυτό δεν είναι καλή ιδέα να επιλέγεται θεραπεία μόνο από φωτογραφίες στο internet.

Γιατί εμφανίζονται γύρω από την τρίχα;

Ο τριχικός θύλακος είναι μια μικρή δομή μέσα στο δέρμα από την οποία αναπτύσσεται η τρίχα.

Όταν η περιοχή ερεθιστεί ή φλεγμαίνει, μπορεί να δημιουργηθεί:

• πρήξιμο
• ερυθρότητα
• pustule
• κρούστα

Επειδή η βλάβη βρίσκεται ακριβώς γύρω από την τρίχα, δημιουργείται φυσιολογικά η ανησυχία ότι ο θύλακος θα καταστραφεί.

Στις απλές επιφανειακές περιπτώσεις αυτό δεν είναι το αναμενόμενο αποτέλεσμα.

Η συζήτηση αλλάζει όταν η φλεγμονή είναι:

βαθιά, χρόνια, επαναλαμβανόμενη ή ουλωτική.

Πότε ένα σπυράκι μπορεί να κάνει να φύγει προσωρινά μια τρίχα;

Μια φλεγμονώδης περιοχή μπορεί να επηρεάσει προσωρινά την τρίχα που βρίσκεται μέσα στον συγκεκριμένο θύλακο.

Μπορεί επίσης:

• το ξύσιμο να απομακρύνει μια ήδη χαλαρή τρίχα
• να υπάρξει μηχανικός τραυματισμός
• να εμφανιστεί τοπικό shedding

Αν ο θύλακος παραμένει άθικτος, η δυνατότητα παραγωγής νέας τρίχας διατηρείται.

Αυτό είναι πολύ διαφορετικό από ουλωτική καταστροφή.

Το σημείο καμπής: ουλή αντί για φυσιολογικό follicular opening

Σε ένα φυσιολογικό τριχωτό μπορούμε να διακρίνουμε τα σημεία από όπου εξέρχονται οι τρίχες.

Σε ουλωτική αλωπεκία, όταν ο θύλακος καταστραφεί και αντικατασταθεί από ουλώδη ιστό, μπορεί να χαθούν αυτά τα φυσιολογικά openings.

Η περιοχή μπορεί να φαίνεται:

• λεία
• γυαλιστερή
• ατροφική
• χωρίς φυσιολογική ανάπτυξη τριχών

Αυτό είναι τελείως διαφορετικό από ένα μικρό σπυράκι που υποχωρεί σε λίγες ημέρες.

Υπάρχει ξεχωριστός αναλυτικός οδηγός για την ουλωτική αλωπεκία.

Folliculitis decalvans: γιατί μας ενδιαφέρει τόσο;

Επειδή αποτελεί μορφή πρωτοπαθούς ουλωτικής αλωπεκίας.

Χαρακτηρίζεται από χρόνια φλεγμονή γύρω από τους θύλακες και μπορεί να οδηγήσει σε προοδευτική ουλοποίηση.

Η εικόνα μπορεί να περιλαμβάνει:

• follicular pustules
• κρούστες
• περιθυλακική κοκκινίλα
• scaling
• tufted hairs
• ακανόνιστες ουλωτικές περιοχές
• προοδευτική απώλεια μαλλιών

Δεν σημαίνει ότι κάθε άνθρωπος που έχει folliculitis έχει folliculitis decalvans.

Αυτό είναι πολύ σημαντικό.

Η δεύτερη είναι πολύ πιο συγκεκριμένη και σοβαρή κατάσταση.

Τι είναι τα tufted hairs;

Φανταστείτε ένα σημείο από το οποίο αντί να φαίνεται μία ή δύο τρίχες, εμφανίζεται μια μικρή «τούφα» πολλών τριχών μαζί.

Αυτό το εύρημα μπορεί να εμφανιστεί σε folliculitis decalvans και άλλες ουλωτικές καταστάσεις.

Δεν αποτελεί μόνο του διάγνωση.

Όταν όμως συνδυάζεται με:

• κρούστες
• φλύκταινες
• ερυθρότητα
• ουλωτική αραίωση

γίνεται σημαντικό κλινικό στοιχείο.

Και αν τα «σπυράκια» είναι απλώς σμηγματορροϊκή δερματίτιδα;

Δεν είναι το ίδιο πράγμα.

Η σμηγματορροϊκή δερματίτιδα χαρακτηρίζεται περισσότερο από:

• λιπαρά λέπια
• πιτυρίδα
• κοκκινίλα
• κνησμό

και όχι συνήθως από κλασικές follicular pustules.

Βέβαια το τριχωτό μπορεί να παρουσιάζει περισσότερες από μία καταστάσεις ταυτόχρονα.

Αν κυριαρχούν πιτυρίδα, λιπαρότητα και φλεγμονή, υπάρχει ξεχωριστός οδηγός για τη σμηγματορροϊκή δερματίτιδα και την τριχόπτωση.

Μήπως είναι scalp acne;

Και αυτό μπορεί να μοιάζει πολύ.

Στο τριχωτό μπορεί να εμφανίζονται acne-like βλάβες λόγω:

• σμήγματος
• ιδρώτα
• προϊόντων
• απόφραξης
• μικροοργανισμών
• τριβής

Η εμφάνιση από μόνη της δεν αρκεί πάντα για να διαχωριστεί η scalp acne από folliculitis.

Αν η κατάσταση είναι:

• επίμονη
• εκτεταμένη
• επώδυνη
• συνοδεύεται από απώλεια μαλλιών

η σωστή διάγνωση έχει πολύ μεγαλύτερη σημασία από το πώς θα ονομάσουμε μόνοι μας τα σπυράκια.

Το κράνος, το καπέλο και ο ιδρώτας μπορούν να συμμετέχουν;

Μπορούν να δημιουργήσουν συνθήκες που ευνοούν ερεθισμό ή τριβή.

Για παράδειγμα:

• θερμότητα
• υγρασία
• ιδρώτας
• επαναλαμβανόμενη τριβή

μπορούν να επιβαρύνουν ένα ήδη ευαίσθητο scalp.

Αυτό όμως δεν σημαίνει:

κράνος = folliculitis

ή:

καπέλο = μόλυνση.

Το συνολικό περιβάλλον του τριχωτού είναι αυτό που έχει σημασία.

Και τα προϊόντα styling;

Gel, wax, pomades, oils και άλλα προϊόντα μπορεί σε κάποιους ανθρώπους να συμβάλλουν σε buildup ή ερεθισμό.

Αν τα σπυράκια ξεκίνησαν μετά την εισαγωγή νέου προϊόντος, αυτή η χρονική σχέση αξίζει να σημειωθεί.

Αλλά και πάλι δεν σημαίνει ότι:

κάθε προϊόν που αγγίζει το scalp προκαλεί folliculitis.

Το ιστορικό βοηθά να βρεθεί η πραγματική σχέση.

Το ξύσιμο είναι μεγαλύτερο πρόβλημα απ’ όσο φαίνεται

Όταν ένα σπυράκι πονά ή προκαλεί φαγούρα, η φυσική αντίδραση είναι να το πειράζουμε.

Αυτό μπορεί να δημιουργήσει:

• μικροτραυματισμούς
• αιμορραγία
• κρούστα
• μεγαλύτερη φλεγμονή
• πιθανότητα δευτερογενούς λοίμωξης

Επίσης μπορεί να σπάσουν ή να απομακρυνθούν τρίχες μηχανικά.

Γι’ αυτό η εικόνα μπορεί να φαίνεται χειρότερη όχι μόνο λόγω της αρχικής πάθησης αλλά και λόγω του συνεχούς χειρισμού.

Να τα πιέζω όπως τα σπυράκια στο πρόσωπο;

Καλύτερα όχι.

Το scalp δεν είναι εύκολη περιοχή για να βλέπει κάποιος:

• πόσο βαθιά είναι η βλάβη
• αν πρόκειται πραγματικά για acne
• αν υπάρχει λοίμωξη
• αν υπάρχουν πολλαπλές φλύκταινες

Η συνεχής πίεση και διάνοιξη μπορεί να αυξήσει τον τραυματισμό και τον ερεθισμό.

Χρειάζεται αντιβίωση;

Όχι αυτόματα.

Η λέξη «θυλακίτιδα» δεν σημαίνει ότι κάθε περίπτωση χρειάζεται αντιβιοτικό.

Η θεραπεία εξαρτάται από:

• την πραγματική διάγνωση
• την έκταση
• τη διάρκεια
• τον πιθανό μικροοργανισμό
• το αν υπάρχει υποτροπή
• το αν υπάρχουν ουλωτικές αλλοιώσεις

Σε επίμονες ή σοβαρές περιπτώσεις ο δερματολόγος μπορεί να χρειαστεί να κάνει πιο στοχευμένη διερεύνηση.

Η αυθαίρετη χρήση αντιβιοτικών δεν είναι λύση.

Πότε ένα «σπυράκι» γίνεται red flag;

Υπάρχουν μερικά σημάδια που αλλάζουν την προτεραιότητα.

Πόνος που επιμένει

Όχι απλώς μικρή ευαισθησία όταν ακουμπάμε την περιοχή.

Πύον ή συνεχής έκκριση

Ιδιαίτερα αν υπάρχουν πολλές βλάβες.

Κρούστες που επανέρχονται

Όχι μία μικρή κρούστα από ξύσιμο.

Tufted hairs

Πολλές τρίχες που εμφανίζονται μαζί από συγκεκριμένο follicular opening.

Ορατή ουλή

Λεία ή ατροφική επιφάνεια όπου δεν φαίνονται πλέον φυσιολογικοί θύλακες.

Περιοχή που επεκτείνεται

Αν η απώλεια μαλλιών μεγαλώνει σταδιακά.

Πυρετός ή γενική αδιαθεσία

Εδώ χρειάζεται άμεση ιατρική αξιολόγηση και όχι απλή αλλαγή shampoo.

Αν υπάρχει ουλωτική αλωπεκία, γιατί η ταχύτητα διάγνωσης έχει σημασία;

Επειδή όταν ένας θύλακος έχει καταστραφεί πλήρως και αντικατασταθεί από ουλώδη ιστό, δεν περιμένουμε να ξαναρχίσει φυσιολογική παραγωγή τρίχας.

Άρα ο στόχος σε ενεργή ουλωτική νόσο δεν είναι απλώς:

«να μεγαλώσουν γρηγορότερα τα μαλλιά».

Είναι:

να ελεγχθεί η ενεργή διαδικασία πριν καταστραφούν περισσότεροι θύλακες.

Αυτός είναι και ο λόγος που δεν πρέπει να περιμένουμε μήνες όταν υπάρχουν εμφανή inflammatory red flags.

Γιατί οι φωτογραφίες από κινητό μπορεί να μπερδέψουν;

Ένα smartphone μπορεί να δείξει:

• κοκκινίλα
• σπυράκια
• κρούστες

αλλά δεν δείχνει πάντα καλά:

• follicular openings
• miniaturization
• perifollicular scale
• scarring
• tufting

Για αυτά η κλινική εξέταση και η τριχοσκόπηση μπορούν να δώσουν πολύ περισσότερες πληροφορίες.

Τι εξετάζουμε με την τριχοσκόπηση;

Η μεγέθυνση μάς επιτρέπει να κοιτάξουμε το τριχωτό σε πολύ μεγαλύτερη λεπτομέρεια.

Μπορούμε να εξετάσουμε:

• τα follicular openings
• τη διάμετρο των τριχών
• ερυθρότητα γύρω από τους θυλάκους
• scales
• pustules
• tufting
• σημεία ουλοποίησης

Έτσι μπορεί να ξεχωρίσει καλύτερα ένα απλό φλεγμονώδες επεισόδιο από μια κατάσταση που χρειάζεται πιο άμεση διερεύνηση.

Πού μπαίνει η μεταμόσχευση μαλλιών;

Σε ενεργή φλεγμονώδη ή ουλωτική νόσο δεν ξεκινάμε από τη μεταμόσχευση.

Πρώτα πρέπει να γνωρίζουμε:

• ποια πάθηση υπάρχει
• αν είναι ενεργή
• αν συνεχίζεται η καταστροφή θυλάκων
• αν έχει σταθεροποιηθεί

Μόνο σε επιλεγμένες περιπτώσεις σταθερής και ανενεργής μόνιμης απώλειας μπορεί αργότερα να συζητηθεί η μεταμόσχευση μαλλιών.

Το κρίσιμο είναι ότι η χειρουργική αποκατάσταση δεν πρέπει να χρησιμοποιείται για να παρακάμψει μια ενεργή φλεγμονώδη νόσο.

Πώς βλέπουμε τα «σπυράκια + αραίωση» στη Hairtransplant Clinic

Δεν ξεκινάμε με την ερώτηση:

«ποιο shampoo χρησιμοποιείτε;»

Ξεκινάμε από την εικόνα του scalp.

Υπάρχει απλώς μία pustule;

Μπορεί να πρόκειται για περιορισμένο επεισόδιο.

Υπάρχουν πολλές επαναλαμβανόμενες βλάβες;

Τότε μας ενδιαφέρει περισσότερο η αιτία και η διάρκεια.

Υπάρχει πραγματική απώλεια τριχών στην ίδια περιοχή;

Εξετάζουμε αν είναι:

• προσωρινή
• μη ουλωτική
• ή ουλωτική.

Υπάρχουν follicular openings;

Αυτό αποτελεί σημαντική πληροφορία για το αν οι θύλακες εξακολουθούν να υπάρχουν.

Υπάρχει tufting, crusting ή perifollicular inflammation;

Αυτά αλλάζουν σημαντικά το diagnostic path.

Υπάρχει παράλληλο androgenetic pattern;

Μπορεί να υπάρχουν δύο καταστάσεις ταυτόχρονα:

scalp inflammation + ανδρογενετική αλωπεκία.

Δεν χρειάζεται όλα τα ευρήματα να έχουν μία μόνο αιτία.

Αν παρατηρείτε επαναλαμβανόμενα σπυράκια, πόνο, κρούστες ή περιοχές όπου η πυκνότητα μειώνεται, μπορείτε να επικοινωνήσετε με τη Hairtransplant Clinic για εξατομικευμένη αξιολόγηση.

Κοιτάξτε το τριχωτό σαν χάρτη

Αν θέλετε να θυμάστε μόνο ένα πράγμα, χρησιμοποιήστε αυτή τη λογική:

Μικρό μεμονωμένο σπυράκι, χωρίς απώλεια μαλλιών:
συνήθως δεν σημαίνει μόνιμη αλωπεκία.

Πολλά επαναλαμβανόμενα σπυράκια με πόνο ή κρούστες:
χρειάζονται καλύτερη αξιολόγηση.

Σπυράκια μαζί με patch που χάνει μαλλιά:
δεν πρέπει να αγνοηθεί.

Tufted hairs + κρούστες + ουλωτική εικόνα:
χρειάζεται έλεγχος για ουλωτική φλεγμονώδη αλωπεκία.

Crown ή hairline που αραιώνουν χωρίς αντίστοιχη φλεγμονή:
πρέπει να εξεταστεί διαφορετική αιτία, όπως ανδρογενετική αλωπεκία.

Το σημαντικό επομένως δεν είναι να φοβηθούμε κάθε σπυράκι.

Είναι να καταλάβουμε πότε ένα απλό δερματικό εύρημα μετατρέπεται σε ένδειξη ότι ο ίδιος ο τριχικός θύλακος κινδυνεύει.