Αντισυλληπτικά και Τριχόπτωση: Τι Γίνεται Όταν τα Σταματάμε;

Τρεις γυναίκες σταματούν το αντισυλληπτικό χάπι.

Τρεις μήνες αργότερα, και οι τρεις πιστεύουν ότι «τους πέφτουν τα μαλλιά από τις ορμόνες».

Η εικόνα όμως δεν είναι ίδια.

Η πρώτη βλέπει ξαφνικά πολλές τρίχες στο ντους από ολόκληρο το κεφάλι.

Η δεύτερη δεν έχει ιδιαίτερο shedding, αλλά η χωρίστρα της φαίνεται σταδιακά πιο ανοιχτή.

Η τρίτη είχε αρχίσει να παρατηρεί αραίωση ενώ έπαιρνε ακόμη το αντισυλληπτικό.

Και οι τρεις μιλούν για «τριχόπτωση από αντισυλληπτικά».

Βιολογικά όμως μπορεί να συμβαίνουν τρεις διαφορετικές καταστάσεις.

Η πρώτη περίπτωση: «Τα σταμάτησα και τρεις μήνες μετά άρχισαν να πέφτουν παντού»

Αυτή είναι η εικόνα που ταιριάζει περισσότερο με τελογενή τριχόπτωση.

Η διακοπή ενός ορμονικού αντισυλληπτικού μπορεί να λειτουργήσει ως αλλαγή του ορμονικού περιβάλλοντος και σε ορισμένες γυναίκες να πυροδοτήσει προσωρινό diffuse shedding.

Το σημαντικό είναι η καθυστέρηση.

Η γυναίκα μπορεί να σταματήσει το χάπι τον Ιανουάριο και:

τον Ιανουάριο να μη συμβεί τίποτα,

τον Φεβρουάριο να μη βλέπει καμία ιδιαίτερη διαφορά,

και τον Μάρτιο ή τον Απρίλιο να αρχίσει ξαφνικά να βρίσκει πολύ περισσότερες τρίχες:

• στο λούσιμο
• στη βούρτσα
• στο μαξιλάρι
• στα ρούχα

Αυτό δεν είναι παράξενο.

Ο κύκλος της τρίχας λειτουργεί με καθυστέρηση.

Γιατί η τρίχα δεν πέφτει αμέσως όταν σταματά το χάπι;

Επειδή οι τρίχες που επηρεάζονται δεν αποβάλλονται εκείνη τη στιγμή.

Μια ορμονική μεταβολή μπορεί να οδηγήσει περισσότερους θυλάκους να μετακινηθούν από την ενεργή φάση ανάπτυξης προς τη φάση telogen.

Οι τρίχες αυτές παραμένουν για κάποιο διάστημα στο τριχωτό.

Η αυξημένη αποβολή γίνεται συνήθως αντιληπτή αργότερα.

Γι’ αυτό στην τελογενή τριχόπτωση το γεγονός που προκάλεσε το shedding μπορεί να βρίσκεται αρκετούς μήνες πίσω.

Πώς μοιάζει αυτή η πρώτη περίπτωση;

Η απώλεια είναι περισσότερο:

διάχυτη.

Δεν βλέπουμε απαραίτητα μία συγκεκριμένη περιοχή να εξαφανίζεται.

Περισσότερο συμβαίνει:

• συνολική μείωση όγκου
• περισσότερες τρίχες στο λούσιμο
• λεπτότερη αλογοουρά
• περισσότερο εμφανές scalp όταν τα μαλλιά είναι βρεγμένα

Η γυναίκα μπορεί να αισθάνεται ότι «χάνει τα μαλλιά της παντού».

Αυτό είναι πολύ διαφορετικό από μια χωρίστρα που ανοίγει αργά επί χρόνια.

Η δεύτερη περίπτωση: «Τα σταμάτησα και άρχισε να ανοίγει η χωρίστρα»

Εδώ πρέπει να είμαστε περισσότερο προσεκτικοί.

Δεν είναι κάθε αραίωση μετά τη διακοπή αντισυλληπτικών ένα προσωρινό telogen effluvium.

Μερικές φορές η ορμονική αλλαγή κάνει περισσότερο εμφανή μια προϋπάρχουσα γυναικεία ανδρογενετική αλωπεκία.

Το pattern είναι διαφορετικό.

Αντί να βλέπουμε μόνο πολλές τρίχες στο μπάνιο, παρατηρούμε:

• διεύρυνση της χωρίστρας
• μικρότερη πυκνότητα στην κορυφή
• σταδιακά λεπτότερες τρίχες
• περισσότερο εμφανές scalp στο κεντρικό τμήμα

Αυτό χρειάζεται διαφορετική αξιολόγηση.

Γιατί μπορεί μια ανδρογενετική αλωπεκία να γίνει πιο εμφανής μετά τη διακοπή;

Τα συνδυασμένα ορμονικά αντισυλληπτικά μπορούν να επηρεάζουν το ανδρογονικό περιβάλλον του οργανισμού.

Μεταξύ άλλων, μπορούν να αυξάνουν τη sex hormone-binding globulin και να μειώνουν τη διαθέσιμη ελεύθερη ανδρογονική δραστηριότητα.

Όταν η ορμονική κατάσταση αλλάξει, μια γυναίκα με ήδη ευαίσθητους τριχικούς θυλάκους μπορεί να αρχίσει να παρατηρεί περισσότερο το underlying pattern.

Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα:

«το χάπι κατέστρεψε τα μαλλιά».

Μπορεί να σημαίνει ότι μια προδιάθεση που ήδη υπήρχε έγινε περισσότερο εμφανής.

Εδώ έχει σημασία τι άλλο άλλαξε μετά τη διακοπή

Ας υποθέσουμε ότι μαζί με την αραίωση εμφανίζονται:

• περισσότερο acne
• αυξημένη λιπαρότητα
• αλλαγές στον κύκλο
• αυξημένη τριχοφυΐα σε πρόσωπο ή σώμα

Τότε η συζήτηση δεν περιορίζεται πλέον μόνο στα μαλλιά.

Μπορεί να χρειάζεται συνολικότερη αξιολόγηση του ορμονικού προφίλ.

Δεν σημαίνει ότι κάθε γυναίκα με τριχόπτωση έχει PCOS ή ορμονική διαταραχή.

Αλλά τέτοια συνοδά στοιχεία αλλάζουν το ιστορικό που πρέπει να εξεταστεί.

Υπάρχει ξεχωριστός οδηγός για τη σχέση γυναικείας τριχόπτωσης και ορμονών.

Η τρίτη περίπτωση: «Τα μαλλιά άρχισαν να αλλάζουν ενώ έπαιρνα ακόμη αντισυλληπτικά»

Αυτή είναι διαφορετική ιστορία.

Τα ορμονικά αντισυλληπτικά δεν είναι όλα ίδια.

Διαφέρουν ως προς:

• τις ορμόνες που περιέχουν
• το είδος του προγεσταγόνου
• την ανδρογονική ή αντιανδρογονική επίδραση
• τον τρόπο χορήγησης

Γι’ αυτό δεν είναι σωστό να χρησιμοποιούμε τη λέξη:

«αντισυλληπτικά»

σαν να περιγράφει ένα μοναδικό φάρμακο.

Ορισμένα σκευάσματα μπορεί να έχουν διαφορετική επίδραση στα μαλλιά μιας γυναίκας σε σχέση με άλλα.

Και η ίδια γυναίκα μπορεί να αντιδρά διαφορετικά σε διαφορετικό ορμονικό περιβάλλον.

Υπάρχουν αντισυλληπτικά που μπορούν να βοηθήσουν τα μαλλιά;

Σε ορισμένες γυναίκες με androgen-related προβλήματα, συγκεκριμένα συνδυασμένα ορμονικά αντισυλληπτικά χρησιμοποιούνται και στο πλαίσιο αντιμετώπισης ανδρογονικών εκδηλώσεων.

Αυτό δεν σημαίνει ότι:

«το αντισυλληπτικό είναι θεραπεία τριχόπτωσης για όλες τις γυναίκες».

Ούτε ότι πρέπει κάποια να ξεκινήσει ή να αλλάξει αντισύλληψη για να βελτιώσει μόνη της τα μαλλιά της.

Η επιλογή αντισύλληψης βασίζεται πρώτα σε γυναικολογικά και συνολικά ιατρικά κριτήρια.

Τα μαλλιά είναι ένα μόνο μέρος της εικόνας.

Και υπάρχουν αντισυλληπτικά που μπορεί να επιβαρύνουν την αραίωση;

Σε μια γυναίκα με ευαισθησία στα ανδρογόνα, η ορμονική σύνθεση του σκευάσματος μπορεί να έχει σημασία.

Ορισμένα προγεσταγόνα έχουν μεγαλύτερη ανδρογονική δραστηριότητα από άλλα.

Αυτό μπορεί να είναι σχετικό όταν υπάρχει ήδη προδιάθεση για androgen-sensitive hair loss.

Δεν σημαίνει όμως ότι ένα συγκεκριμένο χάπι:

«ρίχνει τα μαλλιά όλων».

Η ατομική ευαισθησία παραμένει πολύ σημαντική.

Το πιο συχνό λάθος: «Το σταμάτησα, άρα πρέπει να το ξαναρχίσω για να σταματήσει η τριχόπτωση»

Όχι χωρίς ιατρική αξιολόγηση.

Ένα telogen effluvium μετά από ορμονική αλλαγή μπορεί να είναι προσωρινό.

Η αυτόματη επανέναρξη ενός αντισυλληπτικού μόνο και μόνο για να σταματήσει το shedding μπορεί:

• να μην είναι απαραίτητη
• να μην αντιμετωπίζει την πραγματική αιτία
• να μην είναι η σωστή αντισυλληπτική επιλογή για τη συγκεκριμένη γυναίκα

Η έναρξη, διακοπή ή αλλαγή ορμονικής αντισύλληψης πρέπει να συζητείται με τον γιατρό που την παρακολουθεί.

Πώς καταλαβαίνουμε αν πρόκειται περισσότερο για telogen effluvium ή female pattern hair loss;

Η εικόνα είναι διαφορετική.

Περισσότερο συμβατό με telogen effluvium

• ξαφνική αύξηση του shedding
• απώλεια από ολόκληρο το κεφάλι
• χρονική καθυστέρηση μετά την ορμονική αλλαγή
• σχετικά ομοιόμορφη μείωση όγκου

Περισσότερο συμβατό με female pattern hair loss

• σταδιακή διεύρυνση της χωρίστρας
• κεντρική μείωση πυκνότητας
• miniaturization
• χρόνια εξέλιξη
• μικρότερη διάμετρος τριχών σε συγκεκριμένες περιοχές

Και φυσικά μπορούν να υπάρχουν και τα δύο ταυτόχρονα.

Ένα προσωρινό telogen effluvium μπορεί να μειώσει συνολικά την πυκνότητα και να κάνει μια ήδη υπάρχουσα γυναικεία ανδρογενετική αλωπεκία πολύ πιο εμφανή.

Αυτό είναι το σενάριο που δημιουργεί τη μεγαλύτερη σύγχυση

Η γυναίκα είχε ελαφρύ widening της χωρίστρας αλλά δεν το είχε προσέξει.

Σταματά τα αντισυλληπτικά.

Μερικούς μήνες αργότερα εμφανίζεται diffuse shedding.

Η συνολική πυκνότητα μειώνεται.

Ξαφνικά η χωρίστρα φαίνεται πολύ περισσότερο.

Τότε φαίνεται ότι:

«μέσα σε δύο μήνες εμφανίστηκε ανδρογενετική αλωπεκία».

Στην πραγματικότητα μπορεί να έχουμε:

προϋπάρχον miniaturization + νέο telogen effluvium.

Και αυτή η διάκριση έχει μεγάλη σημασία για την πορεία.

Πότε περιμένουμε να μειωθεί το shedding;

Αν πρόκειται για οξύ telogen effluvium και δεν υπάρχει άλλος ενεργός trigger, η αυξημένη αποβολή συνήθως δεν συνεχίζεται επ’ αόριστον.

Σταδιακά περιμένουμε:

μείωση shedding → σταθεροποίηση → νέα ανάπτυξη.

Η οπτική αποκατάσταση όμως χρειάζεται περισσότερο χρόνο.

Μια νέα τρίχα πρέπει:

• να μπει ξανά σε anagen
• να αρχίσει να μεγαλώνει
• να αποκτήσει αρκετό μήκος
• να συμβάλει ξανά στον συνολικό όγκο

Γι’ αυτό η πυκνότητα δεν επιστρέφει την ημέρα που μειώνεται η τριχόπτωση.

Και αν περάσουν πολλοί μήνες χωρίς βελτίωση;

Τότε δεν πρέπει να θεωρούμε για πάντα ότι:

«φταίει η διακοπή του χαπιού».

Χρειάζεται να εξεταστούν άλλες πιθανότητες.

Για παράδειγμα:

• female pattern hair loss
• χαμηλή φερριτίνη
• θυρεοειδική διαταραχή
• συνεχόμενο διατροφικό stress
• άλλη φαρμακευτική αλλαγή
• διαφορετική μορφή αλωπεκίας

Ανάλογα με το ιστορικό μπορεί να χρειαστούν συγκεκριμένες εξετάσεις για την τριχόπτωση.

Αν μετά τη διακοπή αυξηθεί πολύ η περίοδος;

Αυτό μπορεί να είναι σημαντική πληροφορία.

Σε γυναίκες με έντονη ή παρατεταμένη εμμηνορρυσιακή απώλεια αίματος μπορεί με τον χρόνο να επηρεαστούν τα αποθέματα σιδήρου.

Αν συνυπάρχουν:

• έντονη κόπωση
• ιστορικό χαμηλού σιδήρου
• βαριά περίοδος
• επίμονο diffuse shedding

μπορεί να χρειάζεται αξιολόγηση του σιδήρου και της φερριτίνης.

Δεν σημαίνει ότι κάθε γυναίκα που σταματά αντισυλληπτικά πρέπει να πάρει σίδηρο.

Πρώτα χρειάζεται να αποδειχθεί πραγματική ανάγκη.

Τι γίνεται αν σταματήθηκαν τα αντισυλληπτικά επειδή υπάρχει προσπάθεια για εγκυμοσύνη;

Τότε η συζήτηση γίνεται ακόμη πιο σημαντική.

Δεν πρέπει να ξεκινά ή να συνεχίζεται αυθαίρετα οποιαδήποτε φαρμακευτική θεραπεία για τριχόπτωση.

Ορισμένες θεραπείες που χρησιμοποιούνται σε γυναίκες με androgen-related hair loss δεν είναι κατάλληλες στην εγκυμοσύνη ή όταν υπάρχει προσπάθεια σύλληψης.

Η πιθανότητα εγκυμοσύνης πρέπει να αποτελεί μέρος του θεραπευτικού σχεδιασμού από την αρχή.

Το postpartum hair loss είναι διαφορετικό επεισόδιο

Αν ακολουθήσει εγκυμοσύνη, μπορεί αργότερα να εμφανιστεί και postpartum shedding.

Αυτό αποτελεί ξεχωριστή ορμονική μεταβολή.

Δεν πρέπει να συγχέεται με την τριχόπτωση που εμφανίστηκε μετά τη διακοπή αντισυλληπτικών.

Υπάρχει ξεχωριστός οδηγός για την τριχόπτωση στην εγκυμοσύνη και μετά τον τοκετό.

Τα μαλλιά δεν είναι λόγος να επιλέγουμε μόνοι μας αντισύλληψη

Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο πρακτικό σημείο.

Ένα αντισυλληπτικό μπορεί να έχει διαφορετικές:

• ενδείξεις
• αντενδείξεις
• ανεπιθύμητες ενέργειες
• επιδράσεις στον κύκλο
• καρδιαγγειακούς κινδύνους
• αλληλεπιδράσεις

Άρα η ερώτηση:

«ποιο χάπι είναι καλύτερο για τα μαλλιά;»

δεν πρέπει να απαντάται αποκομμένα από το υπόλοιπο ιατρικό ιστορικό.

Τι εξετάζουμε στη Hairtransplant Clinic;

Όταν μια γυναίκα μας λέει:

«σταμάτησα τα αντισυλληπτικά και άρχισαν να πέφτουν τα μαλλιά μου»

δεν θεωρούμε αυτόματα ότι έχουμε ήδη τη διάγνωση.

Μας ενδιαφέρει πρώτα η εικόνα.

Πότε διακόπηκε το αντισυλληπτικό;

Η ημερομηνία έχει μεγάλη σημασία.

Πότε ξεκίνησε το shedding;

Αν υπάρχει χρονικό διάστημα μερικών μηνών, η εικόνα μπορεί να ταιριάζει περισσότερο με telogen effluvium.

Η απώλεια είναι διάχυτη ή patterned;

Διάχυτη πτώση και widening της χωρίστρας δεν σημαίνουν το ίδιο πράγμα.

Υπήρχε αραίωση πριν από τη διακοπή;

Παλιές φωτογραφίες μπορούν να δείξουν αν η διαδικασία είχε ήδη ξεκινήσει.

Υπάρχουν άλλα ορμονικά συμπτώματα;

Αλλαγές στον κύκλο, acne ή hirsutism μπορεί να επηρεάσουν το diagnostic path.

Υπάρχει miniaturization;

Η τριχοσκόπηση βοηθά να διαπιστωθεί αν υπάρχει πραγματική διαφοροποίηση στη διάμετρο των τριχών.

Έτσι ξεχωρίζουμε καλύτερα:

προσωρινό hormonal shedding

από:

γυναικεία ανδρογενετική αλωπεκία

ή από συνδυασμό των δύο.

Αν μετά τη διακοπή αντισυλληπτικών παρατηρείτε έντονο shedding ή σταδιακή αλλαγή της χωρίστρας, μπορείτε να επικοινωνήσετε με τη Hairtransplant Clinic για εξατομικευμένη αξιολόγηση.

Πότε μπορεί να συζητηθεί μεταμόσχευση μαλλιών σε γυναίκα;

Όχι επειδή εμφανίστηκε προσωρινό shedding μετά τη διακοπή αντισυλληπτικών.

Αν πρόκειται για telogen effluvium, οι τριχικοί θύλακες εξακολουθούν να υπάρχουν και προτεραιότητα είναι η φυσική αποκατάσταση του κύκλου της τρίχας.

Η μεταμόσχευση μαλλιών μπορεί να εξεταστεί μόνο σε επιλεγμένες γυναίκες με:

• επιβεβαιωμένη μόνιμη απώλεια
• κατάλληλο pattern
• σταθεροποιημένη κατάσταση
• επαρκή δότρια περιοχή

και αφού έχει προηγηθεί σωστή διάγνωση.

Τρεις γυναίκες, τρία διαφορετικά συμπεράσματα

Η γυναίκα που σταμάτησε το χάπι και 2–4 μήνες αργότερα βλέπει έντονο diffuse shedding μπορεί να περνά ένα προσωρινό telogen effluvium.

Η γυναίκα που βλέπει τη χωρίστρα να ανοίγει σταθερά και τις τρίχες να γίνονται λεπτότερες χρειάζεται αξιολόγηση για female pattern hair loss.

Η γυναίκα που άρχισε να παρατηρεί αλλαγές ενώ χρησιμοποιούσε ακόμη συγκεκριμένο αντισυλληπτικό χρειάζεται να εξετάσει μαζί με τον γιατρό της τόσο το hair pattern όσο και την ορμονική αγωγή.

Και στις τρεις περιπτώσεις η φράση:

«φταίνε τα αντισυλληπτικά»

είναι υπερβολικά απλή.

Το πραγματικό ερώτημα είναι:

«πώς άλλαξε ο κύκλος της τρίχας και υπήρχε ήδη κάποια ευαισθησία των τριχικών θυλάκων πριν από την ορμονική αλλαγή;»