Τριχοτιλλομανία και Τριχόπτωση: Πώς Αναγνωρίζεται;

Μια περιοχή στο κεφάλι έχει ξαφνικά λιγότερα μαλλιά.

Δεν είναι τελείως φαλακρή.

Μέσα στο ίδιο σημείο υπάρχουν:

κοντές τρίχες,

μακρύτερες τρίχες,

τρίχες κομμένες σχεδόν στη βάση,

και μερικές που αρχίζουν να ξαναμεγαλώνουν.

Από απόσταση μπορεί να μοιάζει με οποιαδήποτε μορφή αλωπεκίας.

Από κοντά όμως η εικόνα λέει μια πολύ διαφορετική ιστορία.

Στην τριχοτιλλομανία, η απώλεια δεν ξεκινά επειδή ο θύλακος σταμάτησε ξαφνικά να λειτουργεί.

Οι τρίχες απομακρύνονται επανειλημμένα με μηχανικό τράβηγμα.

Και αυτό αφήνει ίχνη.

Όχι μόνο στο πόσα μαλλιά υπάρχουν.

Αλλά και στο πώς είναι σπασμένες οι τρίχες που έχουν απομείνει.

Τι βλέπει συνήθως πρώτα ο ίδιος ο άνθρωπος;

Σπάνια ξεκινά με τη φράση:

«έχω τριχοτιλλομανία».

Πιο συχνά παρατηρεί:

• ένα ακανόνιστο σημείο με λιγότερα μαλλιά
• διαφορετικά μήκη μέσα στην ίδια περιοχή
• κοντές τρίχες που «πετάνε»
• ερεθισμένο δέρμα από επαναλαμβανόμενο χειρισμό
• περιοχές που μεγαλώνουν και μετά ξαναγεμίζουν μερικώς

Μπορεί να αφορά το scalp.

Αλλά το hair pulling μπορεί επίσης να αφορά:

• φρύδια
• βλεφαρίδες
• γένια
• άλλες περιοχές με τρίχες

Σε ορισμένους ανθρώπους η συμπεριφορά γίνεται συνειδητά.

Σε άλλους μπορεί να συμβαίνει σχεδόν αυτόματα.

Δεν είναι πάντα «τραβάω τα μαλλιά μου επειδή έχω άγχος»

Αυτή είναι μια υπεραπλούστευση.

Το hair pulling μπορεί να εμφανίζεται σε διαφορετικές συνθήκες.

Κάποιος μπορεί να αναζητά συγκεκριμένες τρίχες που:

• είναι πιο σκληρές
• έχουν διαφορετική υφή
• φαίνονται «ατελείς»
• δημιουργούν μια συγκεκριμένη αίσθηση στα δάχτυλα

Άλλος μπορεί να αρχίζει να τραβά τρίχες:

• όταν βλέπει τηλεόραση
• όταν διαβάζει
• όταν δουλεύει στον υπολογιστή
• όταν βαριέται
• όταν βρίσκεται υπό ένταση

Και μερικές φορές το άτομο αντιλαμβάνεται τι έκανε μόνο αφού έχει ήδη περάσει αρκετή ώρα.

Γι’ αυτό η τριχοτιλλομανία δεν είναι σωστό να αντιμετωπίζεται ως:

«απλώς σταμάτα να πειράζεις τα μαλλιά σου».

Τι βλέπει διαφορετικά ο γιατρός;

Ο γιατρός δεν κοιτά μόνο:

πόσα μαλλιά λείπουν.

Κοιτά:

τι μορφή έχουν αυτά που παραμένουν.

Αυτό είναι το πιο ενδιαφέρον diagnostic clue.

Σε ένα patch από τριχοτιλλομανία μπορεί να υπάρχουν τρίχες:

• σπασμένες σε πολλά διαφορετικά ύψη
• πολύ κοντές
• στριμμένες
• παραμορφωμένες
• που ξαναμεγαλώνουν

Η ανομοιομορφία είναι σημαντική.

Μια περιοχή μπορεί να φαίνεται σαν κάποιος να έκοψε τις τρίχες με πολλά διαφορετικά ψαλίδια σε διαφορετικά μήκη.

Γιατί οι τρίχες έχουν διαφορετικό μήκος;

Επειδή δεν τραβήχτηκαν όλες την ίδια ημέρα.

Κάποιες μπορεί:

• να αφαιρέθηκαν ολόκληρες
• να έσπασαν
• να τραβήχτηκαν πριν από εβδομάδες
• να βρίσκονται ήδη σε φάση επανέκφυσης

Έτσι δημιουργείται ένα «μωσαϊκό» διαφορετικών μηκών.

Αυτό είναι πολύ διαφορετικό από μια περιοχή όπου όλες οι τρίχες αραιώνουν σταδιακά λόγω miniaturization.

Τι δείχνει η τριχοσκόπηση;

Εδώ η εικόνα γίνεται ακόμη πιο χαρακτηριστική.

Με την τριχοσκόπηση μπορεί να εμφανιστούν συγκεκριμένα patterns μηχανικής βλάβης.

Τρίχες σπασμένες σε διαφορετικά μήκη

Ένα από τα πιο χρήσιμα ευρήματα.

Δείχνει επαναλαμβανόμενο μηχανικό τραυματισμό που δεν συνέβη ταυτόχρονα σε όλες τις τρίχες.

Black dots

Ορισμένες τρίχες έχουν σπάσει πολύ κοντά στην επιφάνεια του scalp και φαίνονται σαν μικρές μαύρες κουκκίδες.

Τα black dots όμως δεν εμφανίζονται μόνο στην τριχοτιλλομανία.

Γι’ αυτό δεν αποτελούν μόνα τους διάγνωση.

V-sign

Δύο τρίχες βγαίνουν από το ίδιο follicular unit και είναι σπασμένες περίπου στο ίδιο ύψος.

Στην τριχοσκόπηση σχηματίζεται μια εικόνα σαν γράμμα V.

Hook hairs

Μικρές καμπυλωμένες ή αγκιστροειδείς τρίχες που έχουν υποστεί μηχανική παραμόρφωση.

Flame hairs

Υπολείμματα τραυματισμένων τριχών που μπορεί να έχουν χαρακτηριστική εικόνα σαν «φλόγα».

Tulip hairs

Κοντές τρίχες με χαρακτηριστικά πιο σκούρο άκρο.

Κανένα από αυτά τα σημεία δεν χρησιμοποιείται απομονωμένο.

Η συνολική εικόνα έχει μεγαλύτερη αξία.

Γιατί μπορεί να μπερδευτεί με γυροειδή αλωπεκία;

Επειδή και οι δύο καταστάσεις μπορεί να εμφανίσουν:

patches απώλειας μαλλιών.

Αλλά ο μηχανισμός είναι τελείως διαφορετικός.

Στη γυροειδή αλωπεκία υπάρχει αυτοάνοση επίθεση στον τριχικό θύλακο.

Στην τριχοτιλλομανία υπάρχει επαναλαμβανόμενο μηχανικό τράβηγμα.

Η τριχοσκόπηση, η μορφή των σπασμένων τριχών και το ιστορικό βοηθούν σημαντικά στη διαφοροποίηση.

Και αν μοιάζει με μυκητίαση του scalp;

Και η tinea capitis μπορεί να προκαλέσει:

• σπασμένες τρίχες
• patches
• black dots

Όμως συχνά υπάρχουν άλλα στοιχεία, όπως:

• scaling
• κνησμός
• φλεγμονή
• χαρακτηριστικά comma ή corkscrew hairs στην τριχοσκόπηση

Άρα δύο περιοχές που από απόσταση φαίνονται σχεδόν ίδιες μπορεί να χρειάζονται τελείως διαφορετική αντιμετώπιση.

Μπορεί να μπερδευτεί με αλωπεκία από έλξη;

Ναι, γιατί και στις δύο υπάρχει μηχανικό stress.

Η διαφορά είναι ο τρόπος με τον οποίο ασκείται.

Στην αλωπεκία από έλξη η δύναμη προέρχεται συνήθως από:

• πολύ σφιχτές αλογοουρές
• πλεξούδες
• extensions
• hairstyles που τραβούν σταθερά τις ίδιες περιοχές

Στην τριχοτιλλομανία το pulling γίνεται με τα ίδια τα χέρια ή μέσω επαναλαμβανόμενου χειρισμού των τριχών.

Το patch έχει συγκεκριμένο σχήμα;

Όχι απαραίτητα.

Αυτό είναι ακόμη ένα χρήσιμο στοιχείο.

Οι περιοχές μπορεί να είναι:

• ακανόνιστες
• ασύμμετρες
• με περίεργα όρια
• διαφορετικής πυκνότητας μέσα στο ίδιο patch

Συχνά επηρεάζονται σημεία που είναι εύκολα προσβάσιμα στα χέρια.

Η κορυφή και τα πλάγια του scalp αποτελούν συχνές περιοχές.

Μπορεί κάποιος να το κάνει χωρίς να το καταλαβαίνει;

Ναι.

Υπάρχει σημαντική διαφορά ανάμεσα στο:

focused pulling

και στο:

automatic pulling.

Στο focused pulling το άτομο αντιλαμβάνεται περισσότερο:

• την επιθυμία
• την επιλογή της τρίχας
• το τράβηγμα

Στο automatic pulling μπορεί να συμβεί όταν η προσοχή βρίσκεται αλλού.

Για παράδειγμα:

κάποιος εργάζεται στον υπολογιστή ενώ τα δάχτυλά του ψάχνουν συνεχώς τρίχες χωρίς να το συνειδητοποιεί πλήρως.

Αυτή η διαφορά έχει σημασία όταν σχεδιάζεται η αντιμετώπιση.

Και αν κάποιος ντρέπεται να το πει;

Αυτό είναι συχνό και μπορεί να καθυστερήσει τη διάγνωση.

Ο άνθρωπος μπορεί να φοβάται ότι:

• θα τον κρίνουν
• δεν θα τον πιστέψουν
• θα θεωρηθεί ότι «το κάνει επίτηδες»
• θα του πουν απλώς να σταματήσει

Όμως η τριχοτιλλομανία είναι αναγνωρισμένη body-focused repetitive behavior και χρειάζεται προσέγγιση χωρίς επίκριση.

Ο στόχος δεν είναι να αποδοθεί ευθύνη.

Ο στόχος είναι να καταλάβουμε:

πότε συμβαίνει το pulling, τι το ενεργοποιεί και πώς μπορούμε να μειώσουμε τη συμπεριφορά πριν προκαλέσει μεγαλύτερη βλάβη.

Αν σταματήσει το τράβηγμα, ξαναβγαίνουν τα μαλλιά;

Πολύ συχνά μπορούν.

Ειδικά όταν οι θύλακες δεν έχουν υποστεί μόνιμη ουλωτική βλάβη.

Μετά τη διακοπή του pulling μπορεί να αρχίσουν να εμφανίζονται:

• κοντές νέες τρίχες
• διαφορετικά στάδια regrowth
• σταδιακή κάλυψη του patch

Όμως η αποκατάσταση δεν γίνεται από τη μία ημέρα στην άλλη.

Η τρίχα χρειάζεται χρόνο για να:

• ξαναμπεί σε ανάπτυξη
• αποκτήσει μήκος
• συμβάλει οπτικά στην πυκνότητα

Πότε υπάρχει κίνδυνος να μην επανέλθουν πλήρως;

Όταν το pulling είναι:

• πολύ έντονο
• συχνό
• επαναλαμβανόμενο
• μακροχρόνιο

μπορεί με τον χρόνο να προκαλέσει μεγαλύτερο τραυματισμό.

Σε χρόνια περιστατικά μπορεί να αναπτυχθεί ουλοποίηση και τότε μέρος της απώλειας μπορεί να γίνει μόνιμο.

Αυτός είναι ένας σημαντικός λόγος να αντιμετωπίζεται νωρίς η συμπεριφορά.

Όχι επειδή κάθε τραβηγμένη τρίχα καταστρέφει τον θύλακο.

Αλλά επειδή χρόνια επαναλαμβανόμενος τραυματισμός μπορεί τελικά να τον βλάψει.

Πώς ξεχωρίζουμε μια τρίχα που ξαναβγαίνει από μια τρίχα που έσπασε;

Με γυμνό μάτι δεν είναι πάντα εύκολο.

Η νέα τρίχα συνήθως:

• είναι λεπτότερη στην αρχή
• έχει φυσιολογική άκρη
• αναπτύσσεται από τον θύλακο

Η σπασμένη τρίχα μπορεί να έχει:

• τραυματισμένο άκρο
• ανομοιόμορφο μήκος
• σημάδια μηχανικού stress

Η μεγέθυνση βοηθά σημαντικά.

Υπάρχει θεραπεία για την τριχοτιλλομανία;

Ναι, αλλά το επίκεντρο δεν είναι μόνο το scalp.

Το βασικό πρόβλημα που πρέπει να αντιμετωπιστεί είναι η επαναλαμβανόμενη συμπεριφορά pulling.

Μία από τις πιο τεκμηριωμένες προσεγγίσεις είναι το Habit Reversal Training.

Η λογική του δεν είναι:

«απλώς συγκρατήσου».

Περιλαμβάνει εκπαίδευση ώστε το άτομο να αναγνωρίζει:

• πότε ξεκινά το pulling
• ποια κίνηση προηγείται
• ποιες καταστάσεις το ενεργοποιούν
• ποια εναλλακτική συμπεριφορά μπορεί να χρησιμοποιήσει

Αυτό γίνεται συνήθως με επαγγελματία ψυχικής υγείας που έχει εμπειρία στις body-focused repetitive behaviors.

Γιατί η επίγνωση της κίνησης είναι τόσο σημαντική;

Ας υποθέσουμε ότι κάποιος τραβά τρίχες κάθε φορά που διαβάζει.

Η αλληλουχία μπορεί να είναι:

χέρι στο κεφάλι
→ αναζήτηση μιας συγκεκριμένης τρίχας
→ στρίψιμο
→ τράβηγμα.

Αν εντοπιστεί νωρίς το:

«χέρι στο κεφάλι»

υπάρχει περισσότερος χώρος για παρέμβαση πριν ολοκληρωθεί η συμπεριφορά.

Γι’ αυτό στην αντιμετώπιση ενδιαφέρει όχι μόνο το αποτέλεσμα αλλά ολόκληρη η αλυσίδα που προηγείται.

Υπάρχει φάρμακο που τη σταματά;

Δεν υπάρχει ένα συγκεκριμένο φάρμακο που να αποτελεί καθολική θεραπεία για όλους.

Έχουν μελετηθεί διαφορετικές φαρμακευτικές επιλογές και άλλες παρεμβάσεις, αλλά η ανταπόκριση διαφέρει και η επιλογή πρέπει να γίνεται από κατάλληλο γιατρό με βάση:

• ηλικία
• βαρύτητα
• άλλα συμπτώματα
• πιθανές συνυπάρχουσες καταστάσεις
• προηγούμενες θεραπείες

Η αυτοθεραπεία δεν είναι σωστή προσέγγιση.

Τι δεν λύνει το πρόβλημα;

Το να βάλουμε απλώς:

• serum
• βιταμίνες
• σαμπουάν για τριχόπτωση
• λάδια
• προϊόντα ανάπτυξης

χωρίς να αντιμετωπιστεί το pulling.

Ακόμη και αν ο θύλακος μπορεί να παράγει νέα τρίχα, η νέα τρίχα μπορεί να αφαιρεθεί ξανά.

Άρα το πρόβλημα δεν είναι μόνο:

«πώς θα κάνουμε την τρίχα να μεγαλώσει».

Είναι:

«πώς θα σταματήσουμε τον επαναλαμβανόμενο μηχανικό τραυματισμό που δεν της επιτρέπει να παραμείνει».

Τι γίνεται αν κάποιος τραβά και καταπίνει τις τρίχες;

Σε ορισμένους ανθρώπους το hair pulling μπορεί να συνοδεύεται από trichophagia, δηλαδή κατάποση των τριχών.

Αυτό χρειάζεται να αναφέρεται στον γιατρό.

Η τρίχα δεν πέπτεται φυσιολογικά και σε σπάνιες σοβαρές περιπτώσεις μπορεί να συσσωρευτεί στο γαστρεντερικό σύστημα.

Επίμονος:

• κοιλιακός πόνος
• έμετος
• πρώιμος κορεσμός
• ανεξήγητη απώλεια βάρους

σε άτομο που καταπίνει τρίχες χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση.

Τι εξετάζουμε στη Hairtransplant Clinic όταν βλέπουμε ένα παράξενο patch;

Δεν ξεκινάμε με το συμπέρασμα:

«είναι τριχοτιλλομανία».

Πρώτα εξετάζουμε το pattern.

Οι τρίχες έχουν διαφορετικά μήκη;

Αυτό είναι σημαντικό στοιχείο μηχανικού τραυματισμού.

Υπάρχουν follicular openings;

Αν υπάρχουν, μας δείχνουν ότι οι θύλακες παραμένουν παρόντες.

Υπάρχουν black dots και broken hairs;

Εξετάζεται η συνολική τριχοσκοπική εικόνα.

Υπάρχουν V-sign, hook ή flame hairs;

Μπορούν να ενισχύσουν την υποψία επαναλαμβανόμενου pulling.

Υπάρχει scaling ή έντονη φλεγμονή;

Τότε πρέπει να εξεταστούν και άλλες διαγνώσεις.

Υπάρχουν σημεία ουλοποίησης;

Αυτό αλλάζει την πρόγνωση για πιθανή πλήρη επανέκφυση.

Το σημαντικό είναι να ξεχωρίσουμε:

σπασμένες τρίχες

από:

θυλάκους που έχουν πραγματικά χαθεί.

Αν υπάρχει ανεξήγητο patch με τρίχες διαφορετικού μήκους ή επαναλαμβανόμενη απώλεια στην ίδια περιοχή, μπορείτε να επικοινωνήσετε με τη Hairtransplant Clinic για αξιολόγηση του scalp και των τριχικών θυλάκων.

Πότε μπαίνει στη συζήτηση η μεταμόσχευση μαλλιών;

Όχι όσο υπάρχει ενεργό hair pulling.

Αν η συμπεριφορά συνεχίζεται, ακόμη και μεταμοσχευμένες τρίχες μπορεί να υποστούν τον ίδιο επαναλαμβανόμενο τραυματισμό.

Η πρώτη προτεραιότητα είναι:

σταθερός έλεγχος της τριχοτιλλομανίας και αξιολόγηση του αν οι υπάρχοντες θύλακες μπορούν να επανέλθουν.

Μόνο σε πολύ επιλεγμένες περιπτώσεις όπου:

• το pulling έχει ελεγχθεί σταθερά
• υπάρχει μόνιμη ουλωτική απώλεια
• η κατάσταση είναι σταθερή
• υπάρχουν κατάλληλες δότριες τρίχες

μπορεί να εξεταστεί αργότερα η μεταμόσχευση μαλλιών.

Δεν είναι θεραπεία για την ενεργή τριχοτιλλομανία.

Το patch λέει μια ιστορία

Σε μια πρώτη ματιά βλέπουμε:

«ένα σημείο χωρίς αρκετά μαλλιά».

Με μεγαλύτερη προσοχή όμως μπορεί να δούμε:

μια τρίχα δύο εκατοστών,

δίπλα μία σχεδόν ξυρισμένη,

δίπλα ένα black dot,

δίπλα μια νέα τρίχα που μεγαλώνει,

και πιο πέρα μια τρίχα που έχει σπάσει.

Αυτό το χάος στα μήκη δεν είναι τυχαίο.

Μπορεί να είναι το ίχνος που αφήνει το επαναλαμβανόμενο pulling.

Και γι’ αυτό η σωστή ερώτηση δεν είναι μόνο:

«ποια αλωπεκία έχω;»

Αλλά:

«οι τρίχες μου σταμάτησαν να μεγαλώνουν ή αφαιρούνται πριν προλάβουν να μεγαλώσουν;»