Φερριτίνη & Τριχόπτωση: Πότε Φταίει ο Σίδηρος;

Η χαμηλή φερριτίνη και η τριχόπτωση συχνά συνδέονται στις αναζητήσεις γύρω από την απώλεια μαλλιών.

Αυτό όμως έχει δημιουργήσει και μια πολύ συχνή παρανόηση:

«Αν πέφτουν τα μαλλιά μου, πρέπει να ανεβάσω τη φερριτίνη μου.»

Δεν είναι τόσο απλό.

Η φερριτίνη χρησιμοποιείται ως δείκτης των αποθεμάτων σιδήρου του οργανισμού και η έλλειψη σιδήρου μπορεί πράγματι να συμμετέχει σε ορισμένες μορφές διάχυτης τριχόπτωσης.

Δεν σημαίνει όμως ότι κάθε χαμηλότερη τιμή φερριτίνης είναι η αιτία της αραίωσης, ούτε ότι υπάρχει ένας συγκεκριμένος «μαγικός αριθμός» φερριτίνης που εγγυάται υγιή μαλλιά.

Το σημαντικό είναι να αξιολογείται η εργαστηριακή τιμή μαζί με:

• την εικόνα της τριχόπτωσης,
• το ιατρικό ιστορικό,
• άλλες εξετάσεις,
• πιθανά συμπτώματα έλλειψης σιδήρου,
• και άλλες πιθανές αιτίες απώλειας μαλλιών.

Τι είναι η φερριτίνη;

Η φερριτίνη είναι πρωτεΐνη που αποθηκεύει σίδηρο μέσα στα κύτταρα.

Η μέτρησή της στο αίμα χρησιμοποιείται ως ένας σημαντικός δείκτης για την εκτίμηση των αποθεμάτων σιδήρου στον οργανισμό.

Με απλά λόγια:

ο σίδηρος δείχνει περισσότερο τι κυκλοφορεί εκείνη τη στιγμή στο αίμα, ενώ η φερριτίνη βοηθά στην εκτίμηση των αποθεμάτων.

Γι’ αυτό η φερριτίνη έχει ιδιαίτερη αξία όταν διερευνάται πιθανή έλλειψη σιδήρου.

Δεν πρέπει όμως να ερμηνεύεται απομονωμένα.

Πώς μπορεί η έλλειψη σιδήρου να επηρεάσει τα μαλλιά;

Οι τριχικοί θύλακες έχουν υψηλή μεταβολική δραστηριότητα κατά τη φάση ανάπτυξης της τρίχας.

Όταν ο οργανισμός έχει σημαντική έλλειψη θρεπτικών συστατικών ή άλλη συστηματική επιβάρυνση, μπορεί να διαταραχθεί ο φυσιολογικός κύκλος των μαλλιών.

Σε ορισμένους ασθενείς η έλλειψη σιδήρου μπορεί να λειτουργήσει ως παράγοντας που συμβάλλει σε διάχυτη αυξημένη τριχόπτωση.

Συχνά η εικόνα μοιάζει περισσότερο με telogen shedding παρά με την κλασική ανδρογενετική αλωπεκία.

Τι είναι η τελογενής τριχόπτωση;

Στην τελογενή τριχόπτωση περισσότερες τρίχες από το φυσιολογικό περνούν πρόωρα στη φάση ανάπαυσης.

Μετά από ένα χρονικό διάστημα αρχίζει να γίνεται εμφανής αυξημένη απώλεια μαλλιών.

Ο ασθενής μπορεί να παρατηρεί:

• περισσότερες τρίχες στο λούσιμο,
• μαλλιά στη βούρτσα,
• αυξημένη τριχόπτωση όταν περνά τα χέρια μέσα από τα μαλλιά,
• συνολική μείωση του όγκου.

Η έλλειψη σιδήρου αποτελεί έναν από τους παράγοντες που μπορεί να χρειάζεται να διερευνηθούν σε αυτή την εικόνα.

Δεν είναι όμως ο μοναδικός.

Ασθένεια, έντονο στρες, μεγάλη απώλεια βάρους, εγκυμοσύνη, φάρμακα και άλλες καταστάσεις μπορούν επίσης να προκαλέσουν παρόμοιο pattern.

Δείτε αναλυτικά τον οδηγό μας για την τελογενή τριχόπτωση.

Χαμηλή φερριτίνη σημαίνει ότι αυτή προκαλεί την τριχόπτωση;

Όχι απαραίτητα.

Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο σημείο.

Μπορεί μια εξέταση να δείξει χαμηλά αποθέματα σιδήρου και ταυτόχρονα ο ασθενής να έχει διαφορετική βασική αιτία τριχόπτωσης.

Για παράδειγμα, μια γυναίκα μπορεί να έχει:

χαμηλή φερριτίνη + γυναικεία ανδρογενετική αλωπεκία.

Σε αυτή την περίπτωση, η διόρθωση της έλλειψης σιδήρου είναι σημαντική για τη συνολική υγεία, αλλά δεν σημαίνει απαραίτητα ότι θα εξαφανιστεί και η ανδρογενετική αραίωση.

Αντίστοιχα, ένας άνδρας μπορεί να παρουσιάζει χαρακτηριστική υποχώρηση των κροτάφων λόγω ανδρογενετικής αλωπεκίας και να έχει παράλληλα χαμηλά αποθέματα σιδήρου.

Η εργαστηριακή εξέταση δεν αντικαθιστά τη διάγνωση του τύπου της αλωπεκίας.

Υπάρχει ιδανική τιμή φερριτίνης για τα μαλλιά;

Στο διαδίκτυο κυκλοφορούν συχνά συγκεκριμένοι αριθμοί ως υποτιθέμενο «ιδανικό επίπεδο φερριτίνης για ανάπτυξη μαλλιών».

Χρειάζεται προσοχή.

Δεν υπάρχει ένας παγκόσμια αποδεκτός hair-specific στόχος φερριτίνης που να ισχύει για κάθε άνθρωπο.

Άλλο είναι το ερώτημα:

«Έχει ο ασθενής έλλειψη σιδήρου;»

και διαφορετικό:

«Σε ποιο επίπεδο φερριτίνης μεγαλώνουν καλύτερα τα μαλλιά;»

Για το δεύτερο δεν υπάρχει ένας αριθμός που να μπορεί να εφαρμοστεί με ασφάλεια σε όλους.

Η ερμηνεία εξαρτάται από το φύλο, την ηλικία, το ιστορικό, την παρουσία φλεγμονής και τις υπόλοιπες εργαστηριακές εξετάσεις.

Γιατί μια “φυσιολογική” φερριτίνη δεν λέει πάντα όλη την ιστορία;

Η φερριτίνη δεν επηρεάζεται μόνο από τα αποθέματα σιδήρου.

Είναι επίσης πρωτεΐνη οξείας φάσης.

Αυτό σημαίνει ότι μπορεί να αυξηθεί σε περιπτώσεις φλεγμονής ή άλλων καταστάσεων.

Έτσι, μια τιμή που φαίνεται φυσιολογική ή αυξημένη δεν σημαίνει πάντοτε ότι η αξιολόγηση του σιδήρου έχει ολοκληρωθεί.

Όταν υπάρχει σχετική κλινική υποψία, ο γιατρός μπορεί να συνεκτιμήσει και άλλες παραμέτρους.

Τι εξετάσεις μπορεί να χρειάζονται;

Δεν υπάρχει ίδιο panel εξετάσεων για όλους.

Ανάλογα με την εικόνα μπορεί να αξιολογηθούν:

Γενική αίματος

Μπορεί να δείξει αν υπάρχει αναιμία και να δώσει επιπλέον στοιχεία για τα ερυθρά αιμοσφαίρια.

Φερριτίνη

Βοηθά στην εκτίμηση των αποθεμάτων σιδήρου.

Σίδηρος και άλλοι δείκτες μεταβολισμού του σιδήρου

Ανάλογα με την περίπτωση μπορεί να χρειάζεται συμπληρωματικός εργαστηριακός έλεγχος.

Θυρεοειδής

Αν η τριχόπτωση είναι διάχυτη ή υπάρχουν σχετικά συμπτώματα, μπορεί να εξεταστεί και η λειτουργία του θυρεοειδούς.

Έχουμε ξεχωριστό οδηγό για την τριχόπτωση και τον θυρεοειδή.

Για τη συνολική διερεύνηση μπορείτε επίσης να δείτε ποιες εξετάσεις μπορεί να χρειάζονται στην τριχόπτωση.

Έλλειψη σιδήρου και αναιμία είναι το ίδιο πράγμα;

Όχι.

Ένας άνθρωπος μπορεί να έχει μειωμένα αποθέματα σιδήρου πριν εμφανιστεί ξεκάθαρη σιδηροπενική αναιμία.

Με άλλα λόγια:

μπορεί να υπάρχει έλλειψη σιδήρου χωρίς η αιμοσφαιρίνη να έχει ακόμη πέσει σε επίπεδα αναιμίας.

Αυτός είναι ένας λόγος που η γενική αίματος και η φερριτίνη δεν απαντούν ακριβώς στην ίδια ερώτηση.

Η ερμηνεία τους πρέπει να γίνεται συνολικά.

Ποιοι έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο έλλειψης σιδήρου;

Η πιθανότητα εξαρτάται από πολλούς παράγοντες.

Μπορεί να είναι μεγαλύτερη σε άτομα με:

• έντονη ή παρατεταμένη έμμηνο ρύση,
• εγκυμοσύνη ή αυξημένες απαιτήσεις σε σίδηρο,
• ανεπαρκή πρόσληψη σιδήρου μέσω της διατροφής,
• συγκεκριμένες γαστρεντερικές παθήσεις,
• προβλήματα απορρόφησης,
• χρόνια απώλεια αίματος,
• άλλες ιατρικές καταστάσεις.

Η εύρεση χαμηλού σιδήρου δεν πρέπει επομένως να οδηγεί μόνο στην ερώτηση:

«Τι συμπλήρωμα θα πάρω;»

Χρειάζεται επίσης να διερευνηθεί γιατί υπάρχει η έλλειψη.

Φερριτίνη και τριχόπτωση στις γυναίκες

Το θέμα έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον στις γυναίκες, επειδή οι απώλειες αίματος κατά την έμμηνο ρύση μπορούν να επηρεάσουν τα αποθέματα σιδήρου.

Όμως μια γυναίκα που παρουσιάζει αραίωση στη χωρίστρα δεν πρέπει αυτόματα να θεωρήσει ότι η αιτία είναι η φερριτίνη.

Η σταδιακή διεύρυνση της χωρίστρας μπορεί να είναι χαρακτηριστική για γυναικεία ανδρογενετική αλωπεκία.

Οι δύο καταστάσεις μπορεί μάλιστα να συνυπάρχουν.

Αυτός είναι ένας ακόμη λόγος που κοιτάμε τόσο τις εξετάσεις όσο και το pattern των μαλλιών.

Φερριτίνη και τριχόπτωση στην εγκυμοσύνη

Οι ανάγκες του οργανισμού σε σίδηρο μεταβάλλονται σημαντικά κατά την εγκυμοσύνη.

Όταν υπάρχει αυξημένη τριχόπτωση στην εγκυμοσύνη, η κατάσταση του σιδήρου μπορεί να είναι ένας από τους παράγοντες που χρειάζονται αξιολόγηση.

Δεν σημαίνει όμως ότι κάθε έγκυος με hair shedding έχει έλλειψη σιδήρου.

Ούτε πρέπει να ξεκινά ή να αλλάζει μόνη της συμπληρώματα.

Δείτε περισσότερα στο άρθρο μας για την τριχόπτωση στην εγκυμοσύνη.

Μπορεί η διατροφή να ανεβάσει τη φερριτίνη;

Η διατροφή έχει σημαντικό ρόλο στην πρόσληψη σιδήρου.

Τροφές που μπορούν να συμβάλλουν στην πρόσληψη περιλαμβάνουν τόσο ζωικές όσο και φυτικές πηγές σιδήρου.

Το κατά πόσο όμως η διατροφή από μόνη της αρκεί για να διορθώσει μια πραγματική ανεπάρκεια εξαρτάται από:

• τη σοβαρότητα της έλλειψης,
• την αιτία,
• την απορρόφηση,
• τις συνεχείς απώλειες σιδήρου,
• τις ανάγκες του οργανισμού.

Δεν πρέπει επομένως να αντιμετωπίζονται όλες οι περιπτώσεις με την ίδια συμβουλή.

Για περισσότερες πληροφορίες δείτε τον οδηγό μας για τη διατροφή και την τριχόπτωση.

Πρέπει να πάρω συμπλήρωμα σιδήρου για να σταματήσει η τριχόπτωση;

Όχι χωρίς να έχει επιβεβαιωθεί ότι υπάρχει λόγος.

Ο σίδηρος δεν είναι ένα αθώο «συμπλήρωμα για δυνατά μαλλιά».

Η υπερβολική πρόσληψη μπορεί να προκαλέσει ανεπιθύμητες ενέργειες και σε σημαντική υπερδοσολογία μπορεί να γίνει επικίνδυνη.

Αν οι εξετάσεις δείχνουν έλλειψη, ο κατάλληλος γιατρός αποφασίζει αν χρειάζεται θεραπεία και ποια είναι η κατάλληλη προσέγγιση.

Αν τα επίπεδα είναι φυσιολογικά, η αυθαίρετη λήψη επιπλέον σιδήρου δεν αποτελεί αποδεδειγμένη θεραπεία της τριχόπτωσης.

Αν ανεβάσω τη φερριτίνη, θα σταματήσει αμέσως η τριχόπτωση;

Όχι.

Ακόμη και όταν η έλλειψη σιδήρου συμμετέχει πραγματικά στην τριχόπτωση, τα μαλλιά ακολουθούν αργό βιολογικό κύκλο.

Η διόρθωση της υποκείμενης αιτίας δεν μεταφράζεται σε άμεση αλλαγή μέσα σε λίγες ημέρες.

Χρειάζεται χρόνος ώστε οι τριχικοί θύλακες να επιστρέψουν σε φυσιολογικό κύκλο και να γίνει ορατή νέα ανάπτυξη.

Σε πόσο χρόνο επανέρχονται τα μαλλιά;

Δεν υπάρχει μία συγκεκριμένη χρονική περίοδος για όλους.

Στην τελογενή τριχόπτωση η αυξημένη πτώση μπορεί να συνεχιστεί για κάποιο διάστημα ακόμη και αφού διορθωθεί ο παράγοντας που την προκάλεσε.

Στη συνέχεια μπορεί να αρχίσει νέα ανάπτυξη.

Η επαναφορά της συνολικής πυκνότητας χρειάζεται περισσότερο χρόνο από τη διακοπή του έντονου shedding.

Αν όμως η αραίωση συνεχίζει για μεγάλο διάστημα παρά τη διόρθωση της έλλειψης, πρέπει να εξεταστεί αν υπάρχει και δεύτερη αιτία.

Γιατί τα μαλλιά συνεχίζουν να πέφτουν ενώ η φερριτίνη ανέβηκε;

Υπάρχουν αρκετές πιθανές εξηγήσεις.

Μπορεί:

• να μην έχει περάσει ακόμη αρκετός χρόνος,
• να συνεχίζεται άλλος trigger του telogen effluvium,
• να υπάρχει θυρεοειδική διαταραχή,
• να υπάρχει χρόνια τελογενής τριχόπτωση,
• να συνυπάρχει ανδρογενετική αλωπεκία,
• να υπάρχει διαφορετική πάθηση του τριχωτού.

Γι’ αυτό η βελτίωση ενός εργαστηριακού δείκτη δεν αποτελεί από μόνη της απόδειξη ότι έχει λυθεί και το πρόβλημα των μαλλιών.

Χαμηλή φερριτίνη ή ανδρογενετική αλωπεκία;

Οι δύο καταστάσεις μπορεί να δίνουν διαφορετική εικόνα.

Η έλλειψη σιδήρου που επηρεάζει τα μαλλιά συνδέεται συχνότερα με διάχυτη αυξημένη πτώση.

Η ανδρογενετική αλωπεκία ακολουθεί περισσότερο συγκεκριμένο pattern.

Στους άνδρες μπορεί να υπάρχει:

• υποχώρηση κροτάφων,
• αλλαγή της hairline,
• αραίωση στην κορυφή.

Στις γυναίκες μπορεί να υπάρχει:

• άνοιγμα της χωρίστρας,
• προοδευτική αραίωση στην κορυφή,
• σταδιακό miniaturization των τριχών.

Αυτός ο διαχωρισμός είναι πολύ σημαντικός, επειδή η αντιμετώπιση είναι διαφορετική.

Χρειάζεται μινοξιδίλη αν έχω χαμηλή φερριτίνη;

Όχι αυτομάτως.

Αν η κύρια αιτία είναι μια διορθώσιμη έλλειψη σιδήρου και τελογενής τριχόπτωση, βασική προτεραιότητα είναι η αντιμετώπιση του πραγματικού trigger.

Η μινοξιδίλη χρησιμοποιείται κυρίως σε διαφορετικά θεραπευτικά πλαίσια και δεν πρέπει να θεωρείται αυτόματη λύση για κάθε περίπτωση χαμηλής φερριτίνης.

Αν όμως συνυπάρχει female ή male pattern hair loss, τότε η συνολική στρατηγική μπορεί να είναι διαφορετική.

Τι γίνεται αν η αραίωση έχει γίνει μόνιμη;

Η έλλειψη σιδήρου και το κλασικό telogen effluvium δεν αντιμετωπίζονται με χειρουργική αποκατάσταση.

Πρώτα πρέπει να διορθωθεί η υποκείμενη διαταραχή και να δοθεί χρόνος στους τριχικούς θυλάκους να ανακάμψουν.

Υπάρχουν όμως ασθενείς στους οποίους η εξέταση αποκαλύπτει ότι εκτός από τη διάχυτη τριχόπτωση υπάρχει και μόνιμη ανδρογενετική απώλεια μαλλιών.

Όταν η γενική κατάσταση έχει σταθεροποιηθεί και υπάρχει μόνιμη απώλεια με κατάλληλη δότρια περιοχή, μπορεί σε επιλεγμένες περιπτώσεις να αξιολογηθεί η μεταμόσχευση μαλλιών.

Το σημαντικό είναι να μην επιχειρείται χειρουργική αποκατάσταση μιας ενεργής, αναστρέψιμης διάχυτης τριχόπτωσης χωρίς να έχει προηγηθεί σωστή διάγνωση.

Πώς αξιολογούμε χαμηλή φερριτίνη και τριχόπτωση στη Hairtransplant Clinic

Στη Hairtransplant Clinic δεν βασίζουμε τη διάγνωση σε μία μόνο εργαστηριακή τιμή.

Μας ενδιαφέρει να καταλάβουμε:

• αν η τριχόπτωση είναι διάχυτη ή ακολουθεί συγκεκριμένο pattern,
• πότε ξεκίνησε,
• αν υπάρχει έντονο shedding,
• αν υπάρχουν ενδείξεις miniaturization,
• το ιατρικό και διατροφικό ιστορικό,
• τυχόν έντονη έμμηνος ρύση ή άλλοι παράγοντες απώλειας σιδήρου,
• τις υπάρχουσες εξετάσεις,
• αν συνυπάρχει άλλη μορφή αλωπεκίας.

Έτσι μπορούμε να διαχωρίσουμε μια πιθανώς αναστρέψιμη διάχυτη απώλεια από μια χρόνια ανδρογενετική ή διαφορετική αλωπεκία.

Αν έχετε χαμηλή φερριτίνη και παράλληλα επίμονη τριχόπτωση ή αραίωση που δεν εξηγείται πλήρως από τις εξετάσεις, μπορείτε να επικοινωνήσετε με τη Hairtransplant Clinic για εξατομικευμένη αξιολόγηση.

Τι αξίζει τελικά να κρατήσετε

Η χαμηλή φερριτίνη μπορεί να αποτελεί σημαντικό εύρημα σε κάποιον που παρουσιάζει τριχόπτωση.

Δεν αποτελεί όμως από μόνη της διάγνωση.

Το σωστό ερώτημα δεν είναι:

«Πόσο πρέπει να ανεβάσω τη φερριτίνη για να μεγαλώσουν τα μαλλιά μου;»

Αλλά:

«Υπάρχει πραγματική έλλειψη σιδήρου και εξηγεί αυτή την εικόνα τριχόπτωσης;»

Η σωστή αντιμετώπιση απαιτεί να συνδυαστούν η κλινική εικόνα, το ιστορικό και οι κατάλληλες εργαστηριακές εξετάσεις.

Και όταν υπάρχει πραγματική έλλειψη, δεν αρκεί μόνο να τη διορθώσουμε.

Χρειάζεται να διερευνηθεί και γιατί δημιουργήθηκε.

Συχνές ερωτήσεις για φερριτίνη, σίδηρο και τριχόπτωση

Η χαμηλή φερριτίνη προκαλεί τριχόπτωση;

Μπορεί να σχετίζεται με αυξημένη διάχυτη τριχόπτωση, ιδιαίτερα σε ορισμένους ασθενείς με telogen effluvium. Δεν αποδεικνύει όμως από μόνη της ότι αυτή είναι η μοναδική αιτία.

Ποια πρέπει να είναι η φερριτίνη για να μη μου πέφτουν τα μαλλιά;

Δεν υπάρχει ένας καθολικά αποδεκτός αριθμός ειδικά για την ανάπτυξη των μαλλιών που να ισχύει για όλους. Η τιμή πρέπει να ερμηνεύεται στο πλαίσιο του συνολικού εργαστηριακού και κλινικού ελέγχου.

Μπορώ να έχω χαμηλό σίδηρο χωρίς αναιμία;

Ναι. Τα αποθέματα σιδήρου μπορεί να μειωθούν πριν εμφανιστεί σαφής αναιμία.

Αν η αιμοσφαιρίνη μου είναι καλή, χρειάζεται φερριτίνη;

Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να χρειάζεται, γιατί οι δύο εξετάσεις δεν μετρούν το ίδιο πράγμα. Ο γιατρός αποφασίζει αν υπάρχει ένδειξη.

Πρέπει να πάρω σίδηρο αν πέφτουν τα μαλλιά μου;

Όχι χωρίς επιβεβαιωμένη έλλειψη ή άλλη συγκεκριμένη ιατρική ένδειξη. Η αυθαίρετη λήψη σιδήρου δεν είναι ασφαλής θεραπεία της τριχόπτωσης.

Σε πόσο καιρό σταματά η τριχόπτωση όταν διορθωθεί η έλλειψη σιδήρου;

Η αλλαγή δεν είναι άμεση. Ο κύκλος της τρίχας χρειάζεται χρόνο και μπορεί να περάσουν μήνες μέχρι να γίνει εμφανής η αποκατάσταση.

Η φερριτίνη μπορεί να φαίνεται φυσιολογική ενώ υπάρχει πρόβλημα;

Η φερριτίνη μπορεί να επηρεάζεται από φλεγμονή και άλλες καταστάσεις. Για αυτό η ερμηνεία της πρέπει να γίνεται μαζί με την κλινική εικόνα και, όπου χρειάζεται, άλλους δείκτες.

Η χαμηλή φερριτίνη προκαλεί αραίωση στη χωρίστρα;

Μπορεί να συμβάλει σε διάχυτη απώλεια, αλλά το προοδευτικό άνοιγμα της χωρίστρας μπορεί επίσης να υποδεικνύει female pattern hair loss. Οι δύο καταστάσεις μπορούν να συνυπάρχουν.

Αν ανεβάσω τη φερριτίνη θα ξαναβγούν όλα τα μαλλιά;

Αν η έλλειψη σιδήρου ήταν ο βασικός και αναστρέψιμος παράγοντας, μπορεί να υπάρξει σημαντική βελτίωση. Αν όμως συνυπάρχει άλλη μορφή αλωπεκίας, η διόρθωση του σιδήρου δεν αντιμετωπίζει απαραίτητα ολόκληρο το πρόβλημα.