Ουλωτική Αλωπεκία: Συμπτώματα, Διάγνωση και Θεραπεία

Υπάρχει μία βασική διαφορά που κάνει την ουλωτική αλωπεκία πολύ διαφορετική από αρκετές άλλες μορφές τριχόπτωσης:

όταν ένα τριχοθυλάκιο καταστραφεί πλήρως και αντικατασταθεί από ουλώδη ιστό, δεν μπορεί να παράγει ξανά φυσιολογικά τρίχα.

Γι’ αυτό στην ουλωτική αλωπεκία η έγκαιρη διάγνωση έχει ιδιαίτερη σημασία.

Ο βασικός στόχος δεν είναι απλώς να «δυναμώσουμε τα μαλλιά». Είναι να εντοπίσουμε εάν υπάρχει ενεργή φλεγμονώδης διαδικασία και, όταν χρειάζεται, να προσπαθήσουμε να περιορίσουμε την περαιτέρω καταστροφή των τριχοθυλακίων.

Τι σημαίνει «ουλωτική αλωπεκία»;

Η ουλωτική ή cicatricial alopecia δεν είναι μία συγκεκριμένη νόσος.

Είναι ένας όρος που περιγράφει μια ομάδα παθήσεων στις οποίες τα τριχοθυλάκια καταστρέφονται και αντικαθίστανται από ινώδη/ουλώδη ιστό.

Αυτό τη διαφοροποιεί από μορφές μη ουλωτικής αλωπεκίας, όπου τα τριχοθυλάκια εξακολουθούν να υπάρχουν και μπορεί, ανάλογα με την αιτία, να είναι δυνατό να επανέλθει ανάπτυξη.

Αν θέλετε πρώτα τη συνολική εικόνα των διαφορετικών μορφών, δείτε τον οδηγό για την αλωπεκία.

Ουλωτική και μη ουλωτική αλωπεκία: η διαφορά που έχει σημασία

Σε μια τυπική ανδρογενετική αλωπεκία το τριχοθυλάκιο υφίσταται προοδευτική μινιατουροποίηση.

Στην ουλωτική αλωπεκία, αντίθετα, μπορεί να υπάρξει οριστική καταστροφή της δομής του θυλάκου.

Αυτό αλλάζει τον θεραπευτικό στόχο.

Στην ανδρογενετική αλωπεκία μπορεί να συζητηθεί:

• επιβράδυνση της τριχόπτωσης,
• φαρμακευτική αντιμετώπιση,
• διατήρηση υπαρχόντων τριχών,
• και σε κατάλληλους ασθενείς μεταμόσχευση.

Στην ενεργή ουλωτική αλωπεκία η πρώτη προτεραιότητα είναι διαφορετική:

να ελεγχθεί η νόσος που καταστρέφει τους θύλακες.

Πρωτοπαθής και δευτεροπαθής ουλωτική αλωπεκία

Δεν έχουν όλες οι ουλές στο τριχωτό την ίδια αιτία.

Πρωτοπαθής ουλωτική αλωπεκία

Στην πρωτοπαθή μορφή η παθολογική διαδικασία στρέφεται κυρίως γύρω από το ίδιο το τριχοθυλάκιο.

Σε αυτή την ομάδα ανήκουν, μεταξύ άλλων:

• ο ομαλός λειχήνας του τριχωτού – lichen planopilaris,
• η μετωπιαία ινωτική αλωπεκία – frontal fibrosing alopecia,
• η δισκοειδής μορφή δερματικού ερυθηματώδους λύκου,
• η central centrifugal cicatricial alopecia,
• η folliculitis decalvans,
• και άλλες σπανιότερες μορφές.

Δεν έχουν όλες την ίδια αιτία ή θεραπεία.

Για αυτό η διάγνωση δεν πρέπει να γίνεται μόνο από μια φωτογραφία του κεφαλιού.

Δευτεροπαθής ουλωτική αλωπεκία

Εδώ το τριχοθυλάκιο καταστρέφεται επειδή το δέρμα έχει τραυματιστεί από άλλη αιτία.

Παραδείγματα μπορεί να είναι:

• σοβαρό έγκαυμα,
• τραυματισμός,
• χειρουργική ουλή,
• ακτινοθεραπεία,
• ορισμένες λοιμώξεις,
• ή άλλες καταστάσεις που καταστρέφουν βαθύτερα το δέρμα.

Η διάκριση είναι σημαντική επειδή μια παλιά, σταθερή τραυματική ουλή δεν αντιμετωπίζεται με την ίδια λογική όπως μια ενεργή φλεγμονώδης ουλωτική αλωπεκία.

Πώς μπορεί να ξεκινήσει;

Η ουλωτική αλωπεκία δεν εμφανίζεται πάντα ως ένα ξαφνικό εντελώς φαλακρό σημείο.

Στα αρχικά στάδια μπορεί να παρατηρηθούν:

• σταδιακή αραίωση,
• μικρές περιοχές απώλειας μαλλιών,
• φαγούρα,
• αίσθημα καύσου,
• ευαισθησία ή πόνος,
• κοκκινίλα γύρω από τους θύλακες,
• λέπια,
• κρούστες,
• μικρές φλύκταινες σε ορισμένες μορφές.

Σε άλλους ασθενείς τα συμπτώματα είναι πολύ ήπια και η νόσος γίνεται αντιληπτή κυρίως λόγω της αλλαγής στην πυκνότητα.

Αυτός είναι ένας λόγος που η έγκαιρη δερματολογική εξέταση είναι σημαντική όταν η εικόνα της τριχόπτωσης δεν μοιάζει με συνηθισμένη ανδρογενετική αλωπεκία.

Ένα στοιχείο που μπορεί να δει ο δερματολόγος

Σε προχωρημένη ουλωτική αλωπεκία το δέρμα μπορεί να φαίνεται λείο και να απουσιάζουν τα φυσιολογικά ανοίγματα από τα οποία αναδύονται οι τρίχες.

Αυτό συμβαίνει επειδή τα τριχοθυλάκια έχουν καταστραφεί.

Όμως η τελική διάγνωση δεν βασίζεται μόνο σε αυτό το χαρακτηριστικό.

Ορισμένες μορφές μπορεί να είναι πολύ δυσκολότερο να αναγνωριστούν στα πρώτα στάδια.

Γιατί η τριχοσκόπηση είναι τόσο χρήσιμη;

Η τριχοσκόπηση επιτρέπει στον δερματολόγο να εξετάσει το τριχωτό με σημαντική μεγέθυνση.

Μπορεί να αποκαλύψει στοιχεία όπως:

• απουσία follicular openings,
• περιθυλακική ερυθρότητα,
• περιθυλακική απολέπιση,
• αλλοιώσεις του στελέχους των τριχών,
• φλύκταινες ή κρούστες,
• διαφορετικά πρότυπα αγγείων και χρωστικής.

Τα ευρήματα διαφέρουν ανάλογα με τον τύπο της ουλωτικής αλωπεκίας.

Η τριχοσκόπηση βοηθά τόσο στη διάγνωση όσο και στην επιλογή της κατάλληλης περιοχής εάν χρειαστεί βιοψία.

Πότε χρειάζεται βιοψία τριχωτού;

Σε αρκετές περιπτώσεις μπορεί να χρειαστεί scalp biopsy.

Η επιλογή του σημείου είναι κρίσιμη.

Σε μια ουλωτική αλωπεκία που είναι ακόμη ενεργή, η λήψη δείγματος από το όριο της βλάβης ή από περιοχή όπου υπάρχει ενεργή φλεγμονή μπορεί να δώσει περισσότερες διαγνωστικές πληροφορίες από ένα εντελώς ουλωμένο κέντρο στο οποίο οι θύλακες έχουν ήδη καταστραφεί.

Η ιστολογική εξέταση μπορεί να βοηθήσει να προσδιοριστεί:

• το είδος της φλεγμονής,
• η κατάσταση των τριχοθυλακίων,
• και ποια συγκεκριμένη μορφή ουλωτικής αλωπεκίας είναι πιθανότερη.

Δεν χρειάζεται βιοψία σε κάθε ασθενή, αλλά αποτελεί σημαντικό εργαλείο όταν η διάγνωση δεν είναι ξεκάθαρη.

Γιατί δεν αρκούν απλώς εξετάσεις αίματος;

Οι εξετάσεις αίματος είναι χρήσιμες όταν ψάχνουμε αιτίες όπως:

• διαταραχές θυρεοειδούς,
• σιδηροπενία,
• ορισμένες ορμονικές διαταραχές,
• ή άλλα συστηματικά αίτια τριχόπτωσης.

Όμως η ουλωτική αλωπεκία αφορά πρωτίστως τη δομή και τη φλεγμονώδη κατάσταση των τριχοθυλακίων και του τριχωτού.

Για αυτό η δερματολογική εξέταση, η τριχοσκόπηση και σε επιλεγμένες περιπτώσεις η βιοψία έχουν ιδιαίτερη σημασία.

Για το γενικό diagnostic work-up δείτε τις Εξετάσεις για Τριχόπτωση.

Μπορούν να ξαναβγούν μαλλιά στην ουλωτική αλωπεκία;

Αυτή είναι ίσως η σημαντικότερη ερώτηση.

Η απάντηση εξαρτάται από το στάδιο.

Εάν ο θύλακος είναι ακόμη παρών και δεν έχει καταστραφεί ολοκληρωτικά, η έγκαιρη αντιμετώπιση της υποκείμενης νόσου μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να επιτρέψει διατήρηση ή κάποια βελτίωση.

Όταν όμως το τριχοθυλάκιο έχει αντικατασταθεί πλήρως από ουλώδη ιστό, δεν περιμένουμε να αναγεννηθεί φυσιολογικά το ίδιο τριχοθυλάκιο.

Ακριβώς για αυτό η καθυστέρηση στη διάγνωση μπορεί να έχει μόνιμες συνέπειες.

Η θεραπεία έχει στόχο να σταματήσει την εξέλιξη

Στην ενεργή πρωτοπαθή ουλωτική αλωπεκία, η θεραπεία σχεδιάζεται ανάλογα με τον συγκεκριμένο τύπο.

Μπορεί να χρησιμοποιηθούν, ανάλογα με τη διάγνωση:

• τοπικά αντιφλεγμονώδη φάρμακα,
• ενδοβλαβικές εγχύσεις κορτικοστεροειδών,
• συστηματική αντιφλεγμονώδης ή ανοσοτροποποιητική θεραπεία,
• συγκεκριμένα αντιβιοτικά όταν υπάρχει σχετική ένδειξη,
• και άλλες στοχευμένες επιλογές.

Δεν υπάρχει μία θεραπεία για όλες τις ουλωτικές αλωπεκίες.

Για παράδειγμα, μια λειχηνοειδής φλεγμονώδης αλωπεκία δεν αντιμετωπίζεται υποχρεωτικά με το ίδιο πλάνο όπως μια ουδετεροφιλική μορφή.

Μινοξιδίλη: μπορεί να βοηθήσει;

Η μινοξιδίλη μπορεί σε ορισμένους ασθενείς να χρησιμοποιηθεί ως συμπληρωματική θεραπεία για τις τρίχες που παραμένουν βιώσιμες.

Όμως δεν πρέπει να δημιουργείται λάθος προσδοκία:

η μινοξιδίλη δεν μπορεί να αναστήσει ένα τριχοθυλάκιο που έχει καταστραφεί ολοκληρωτικά από ουλώδη νόσο.

Επίσης δεν υποκαθιστά την αντιφλεγμονώδη αντιμετώπιση όταν υπάρχει ενεργή ουλωτική αλωπεκία.

Και η φιναστερίδη;

Η φιναστερίδη χρησιμοποιείται κυρίως για την ανδρογενετική αλωπεκία σε κατάλληλους ασθενείς.

Δεν αποτελεί γενική θεραπεία της ουλωτικής αλωπεκίας.

Μπορεί όμως ένας άνθρωπος να έχει περισσότερες από μία μορφές τριχόπτωσης ταυτόχρονα.

Για παράδειγμα, μπορεί να υπάρχει ουλωτική αλωπεκία σε συγκεκριμένη περιοχή και παράλληλα ανδρογενετική αλωπεκία σε άλλες περιοχές.

Τότε κάθε πρόβλημα χρειάζεται τη δική του διαχείριση.

Πότε μπορεί να συζητηθεί μεταμόσχευση μαλλιών;

Εδώ χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή.

Η μεταμόσχευση μαλλιών δεν είναι θεραπεία για ενεργή ουλωτική αλωπεκία.

Εάν η νόσος εξακολουθεί να καταστρέφει τριχοθυλάκια, η εμφύτευση νέων grafts μέσα στην ίδια περιοχή δεν διορθώνει το υποκείμενο πρόβλημα.

Η χειρουργική αποκατάσταση μπορεί να εξεταστεί μόνο σε επιλεγμένες και κατάλληλα αξιολογημένες περιπτώσεις, όταν:

• η ουλωτική διαδικασία θεωρείται σταθερή ή ανενεργή,
• υπάρχει επαρκής δότρια περιοχή,
• το δέρμα έχει κατάλληλα χαρακτηριστικά,
• έχουν συζητηθεί οι πιθανότητες επιβίωσης των grafts,
• και ο ασθενής κατανοεί ότι η συμπεριφορά μιας ουλωμένης περιοχής δεν είναι ίδια με εκείνη φυσιολογικού τριχωτού.

Γιατί η μεταμόσχευση σε ουλή είναι διαφορετική;

Ο ουλώδης ιστός μπορεί να έχει διαφορετική:

• αγγείωση,
• ελαστικότητα,
• πάχος,
• και συνολική ποιότητα ιστού.

Αυτό μπορεί να επηρεάσει τόσο την τεχνική εμφύτευσης όσο και το ποσοστό επιβίωσης των μοσχευμάτων.

Για αυτό ο σχεδιασμός πρέπει να είναι συντηρητικός και εξατομικευμένος.

Δεν είναι περίπτωση όπου υπολογίζουμε απλώς έναν αριθμό grafts και γεμίζουμε την περιοχή.

Δείτε επίσης Πόσα Grafts Χρειάζομαι για Μεταμόσχευση Μαλλιών;.

Μπορεί να επανενεργοποιηθεί η νόσος μετά από μεταμόσχευση;

Σε ορισμένες πρωτοπαθείς ουλωτικές αλωπεκίες υπάρχει πιθανότητα επανενεργοποίησης ακόμη και μετά από περίοδο σταθερότητας.

Αυτός είναι ένας από τους λόγους που η απόφαση για μεταμόσχευση πρέπει να λαμβάνεται με ιδιαίτερη προσοχή.

Η απουσία συμπτωμάτων για ένα διάστημα δεν μετατρέπει αυτόματα κάθε περίπτωση σε ιδανικό χειρουργικό υποψήφιο.

Χρειάζεται:

• ιστορικό,
• εξέταση,
• τριχοσκόπηση,
• αξιολόγηση της δραστηριότητας,
• και σε ορισμένες περιπτώσεις συμπληρωματικός έλεγχος.

Τραυματική ουλή και ουλωτική αλωπεκία δεν είναι πάντα το ίδιο

Αυτό είναι σημαντικό και από SEO και από ιατρική άποψη.

Κάποιος μπορεί να έχει μια παλιά ουλή από:

• τραυματισμό,
• χειρουργείο,
• έγκαυμα.

Εάν η ουλή είναι σταθερή και δεν υπάρχει ενεργή φλεγμονώδης νόσος, η αξιολόγηση για μεταμόσχευση μπορεί να είναι διαφορετική.

Αντίθετα, σε primary cicatricial alopecia υπάρχει νόσος που μπορεί να παραμένει ή να ξαναγίνει ενεργή.

Άρα η φράση «μεταμόσχευση μαλλιών σε ουλή» δεν περιγράφει μία μόνο ιατρική κατάσταση.

Πότε πρέπει να επισκεφθείτε δερματολόγο γρήγορα;

Μην περιμένετε μήνες εάν εμφανίζεται:

• περιοχή που χάνει σταδιακά τα μαλλιά,
• έντονη φαγούρα ή κάψιμο,
• πόνος ή ευαισθησία,
• κοκκινίλα γύρω από τους θύλακες,
• φλύκταινες,
• κρούστες χωρίς προφανή αιτία,
• λεία σημεία χωρίς εμφανή follicular openings,
• γρήγορη επέκταση της περιοχής.

Στις ουλωτικές αλωπεκίες ο χρόνος έχει μεγαλύτερη σημασία επειδή η απώλεια που προκαλείται μετά την οριστική καταστροφή του θυλάκου μπορεί να είναι μόνιμη.

Τι αξίζει να θυμάστε

Η ουλωτική αλωπεκία δεν είναι απλώς άλλη μία μορφή «αραίωσης».

Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν υπάρχει ενεργή διαδικασία που καταστρέφει μόνιμα τους τριχοθυλάκους.

Η σωστή σειρά είναι:

διάγνωση → αξιολόγηση δραστηριότητας → έλεγχος της νόσου → παρακολούθηση → και μόνο τότε, όταν υπάρχει ένδειξη, συζήτηση για αισθητική ή χειρουργική αποκατάσταση.

Η μεταμόσχευση δεν πρέπει να χρησιμοποιείται για να παρακάμψει τη διάγνωση.

Εάν έχετε περιοχή απώλειας μαλλιών που συνοδεύεται από ερυθρότητα, πόνο, κνησμό, κρούστες ή λεία ουλωμένη επιφάνεια, μπορείτε να επικοινωνήσετε με τη Hairtransplant Clinic για αξιολόγηση.